Algoritmik stabil coin'lerin açıklaması

Bugünün en popüler stabil coin'leri nakit destekli stabil coin'lerdir. Bunlar tasarım açısından nispeten basittir: çıkarılan her blok zinciri tabanlı token için bir dolar/euro/yen rezervde tutulur.

Bu token'lara sahip olan herkes, her bir token'ı karşılık gelen para biriminin bir birimiyle değiştirebilmelidir. Sonuç olarak token, dayanak teşkil eden nakit para biriminin fiyatına eşit veya ona yakın bir fiyattan işlem görür. Sonuçta, kimse sadece bir ABD dolarına takas edilebilen bir token için 1 dolardan fazla ödemek istemez, kimse de onu indirimli fiyata satmaz.

Algoritmik stabil coin'ler ise bunun tam aksine, herhangi bir gerçek dünya varlığıyla "desteklenmez". Adından da anlaşılacağı gibi, fiyatları tamamen algoritmalar tarafından belirleniyor. Bu sistemlerin nasıl çalıştığını keşfedelim.

Bir seigniorage (veya çift token'lı) algoritmik stabil coin genellikle iki token'a dayanır: stabil coin'in kendisi ve tahvil token'ı adı verilen ikinci bir token. Bu iki token birlikte, piyasa teşvikleri yoluyla fiyat istikrarını korumak için çalışır.

Stabil coin bir ABD dolarının üzerinde işlem gördüğünde, talebin arzı aştığını gösterir. Protokol, yeni birimler mintleyerek ve bunları ekosistem katılımcılarına (örneğin, yönetişim token'ı sahiplerine) dağıtarak bu durumu düzeltir. Bu arz artışıyla birlikte fiyatların yeniden dengeye dönmesi beklenir.

Stabil coin bir ABD dolarının altında işlem gördüğünde arz, talebi aşar ve protokol dolaşımdaki arzı azaltmalıdır. İşte burada tahvil token'ı devreye girer. Örneğin, stabil coin şu anda 0,75 ABD dolarından işlem görüyorsa protokol, kullanıcıların bu fiyattan tahvil token'ı satın almasına izin verir.

Tahvil token'ı, stabil coin'in parite seviyesine dönmesiyle birlikte 1 ABD dolarına geri alınabilir, bu da alıcıların şu anda satın aldıkları her tahvil için 0,25 ABD doları kâr elde edecekleri anlamına gelir. Bu arada protokol, tahvil satın almak için kullanılan stabil coin'leri yeniden absorbe ederek dolaşımdaki arzı etkili bir şekilde azaltıyor ve stabil coin'i eşit değere geri döndürüyor.

Tek token sistemi ile çalışan algoritmik stabil coin'ler var mı? Evet, rebase edilen stabil coin ile tanışın.

Rebase edilen stabil coin'lerin prensipleri, seigniorage türündekilere benzer: fiyatlar bir ABD dolarını aştığında, dolaşımdaki arz artırılır. Fiyatlar bir ABD dolarının altına düştüğünde, dolaşımdaki arz azalır.

Buradaki temel fark, rebase edilen stabil coin'lerin esnek bir arza sahip olması ve dolaşımdaki token sayısının fiyatlarına bağlı olarak değişmesidir (rebase etme). Bunu örneklemek için cüzdanınızda toplam 10 ABD doları değerinde 10 adet token bulunduğunu varsayalım. 

Token'ın değeri iki katına çıkarsa (yani 10 token'ınız artık 20 ABD doları değerinde olursa), rebase etme mekanizması toplam token arzını yarıya indirecektir. Cüzdanınızdakiler bile.

Bu durumda, elinizdeki token sayısı ondan beşe (mevcut fiyatla 10 ABD doları değerinde) düşecektir. ABD doları değerinizde herhangi bir kayıp yaşamadınız ancak değer artışını dengelemek için arz daraldı. Benzer şekilde, 10 token'ınızın toplam değeri 5 ABD dolarına düşerse token varlıklarınızın iki katına çıkmasını beklersiniz. 

Bu başlangıçta korkutucu görünebilir ancak sonuçta hiçbir fark yaratmaz: hâlâ dolaşımdaki token'ların genel oranını korursunuz.

Her ne kadar "saf" algoritmik stabil coin olarak kabul edilmeseler de (teminatlandırılmış stabil coin'lere dayandıkları için), kesirli algoritmik stabil coin'ler bu bölümde yer almayı hak ediyor.

Adından da anlaşılacağı gibi, sistemin dijital varlıklarını kısmen teminat altına alan hibrit bir yaklaşım olan kesirli algoritmik bir mekanizma kullanıyorlar. 

Bu yaklaşımda, stabil coin'in bir kısmı kripto varlıklarla desteklenir. Bu varlıklar kripto para birimi (örneğin ETH) veya başka bir stabil coin (DAI, USDC, USDT vb.) olabilir. Kalan değer daha sonra algoritmik bir mekanizma (genellikle yukarıda görüldüğü gibi arz ayarlamalarını içeren) ile oluşturulur.

Bir sonraki bölümde detaylandıracağımız nedenlerden dolayı, mevcut veriler, piyasanın algoritmik muadillerine kıyasla nakit para destekli ve daha az ölçüde kripto para destekli stabil coin'leri tercih ettiğini göstermektedir. Bu durum, piyasa değeri bakımından en üst sıralarda yer alan stabil coin'ler listesinde teminatlandırılmış varlıkların baskın konumda olmasıyla gösterilmektedir.

Bununla birlikte, algoritmik alternatiflerin geleneksel stabil coin'lere göre bazı avantajları da vardır.

Nakit para destekli stabil coin'ler doğası gereği güvene dayalıdır: Katılımcılar, merkezi bir tarafın 1:1 ABD doları rezervlerini koruduğuna inanır. Bu karşı taraf riski, böyle bir durum ortaya çıkarsa veya düzenleyici müdahale söz konusu olursa hisse senedinin sabit kur politikası için felaketle sonuçlanabilir.

Öte yandan, algoritmik stabil coin modeli tamamen zincir üzerinde çalışır ve nakit para desteğine ihtiyaç duymaz. Sistemi destekleyen akıllı sözleşmeleri herkes denetleyebilir.

Gerçek dünya rezervlerine bağlı olmayan algoritmik stabil coin'ler, dışarıdan herhangi bir müdahaleye gerek duymadan, artan talebe yanıt olarak dolaşımdaki arzlarını hızla ayarlayabilir.

Algoritmik stabil coin'ler karmaşık mekanizmaları nedeniyle bazı büyük dezavantajlarla karşı karşıyadır.

Bir stabil coin'in, takip ettiği varlıkla olan eşitliğini kaybetmesi durumunda depeg olayı meydana gelir. Bu senaryo, stabil coin mekanizmalarının önlemeyi amaçladığı şeydir ancak bu mekanizmalar, geçmişteki örneklerde görüldüğü gibi, sistemin çökmesini önlemede genellikle yetersiz kalır.

Stabil coin'in değerinin düşmesi, kodda bir hata nedeniyle veya daha yaygın olarak, stabil coin'e olan güvenin kaybedilmesi nedeniyle gerçekleşebilir. Bunun dikkate değer bir örneği, UST stabil coin'inin değerinin çökmesine ve yüz milyarlarca ABD dolarının yok olmasına yol açan Terra çöküşüdür.

Teminatlandırma eksikliği, stabil coin sisteminde hem bir güç hem de bir zayıflık olarak görülebilir. Merkeziyetçi riskleri ortadan kaldırırken sabit kur sisteminin bozulması durumunda "ölüm sarmallarını" da şiddetlendirebilir: Temel rezervlerin güvenlik ağı olmadan, sisteme olan güvenin en ufak bir kaybı, hızlı satışlara ve fiyat çöküşüne yol açabilir.

Özetle, stabil coin'ler arasında algoritmik olanlar belki de kripto para etiğine en "sadık" olanlardır. Teoride, aksi takdirde değişken bir kripto para piyasasında merkeziyetsiz, istikrarlı bir değer saklama aracı görevi görürler.

Ancak karmaşıklıkları nedeniyle, uzun vadede ayakta kalacak bir stabil coin oluşturmak zor olmuştur. 

Artık algoritmik stabil coin'lerin nasıl çalıştığını anladığınıza göre, neden bu varlıkları Kraken'de keşfetmiyorsunuz?

Kraken, en popüler stabil coin'ler de dahil olmak üzere 200'den fazla kripto parayı almanıza, satmanıza ve bunlarla işlem yapmanıza olanak tanıyor.

Kripto yolculuğunuza bugün başlayın!