Kripto işlemi grafik desenleri: Temel bilgileri öğrenin

• Finansal piyasalar genellikle, işlem kurulumlarının temeli olarak kullanılabilecek tekrarlayan desenlerde işlem görür.

• Birçok farklı grafik deseni türü vardır. Bu desenlerin her biri kendine özgü özelliklere, nüanslara ve etkililik düzeyine sahiptir.

• Herhangi bir desenin bir yatırımcı için ne kadar yararlı olduğu birkaç faktöre bağlıdır. Ayrıca desenlerin kullanımı geriye dönük kapsamlı testlerle desteklenmelidir.

İşlem dünyasında "avantaj" kavramı, piyasalardaki rastgele olmayan olayların tespit edilmesi ve kullanılması ile ilgilidir. Bazı grafik desenleri yatırımcılara, net giriş ve geçersiz kılma noktalarıyla risk yönetimli kurulumlar oluşturma fırsatı sunabilir. Bu nedenle, piyasalardaki herhangi bir tekrarlanabilir deseni tespit etmek son derece değerlidir; böylece desenler, işlem stratejisi olarak etkililik düzeyini belirlemek için geriye dönük olarak test edilebilir.

Birçok profesyonel yatırımcı grafik desenlerini kullanır. Bu konuda en dikkat çekici örneklerden biri, geleneksel piyasalarda yıllardır desenleri kullanan Peter Brandt olabilir. Bu grafik desenleri geleneksel piyasalardaki profesyonellerin işine yarıyorsa, o hâlde kripto piyasalarındaki diğer yatırımcıların da işine yarayabileceğini düşünmek mantıklıdır.

İşlem dünyasında yaygın bir kural, göz önünde olanı tanımlamaktır. Göz önünde olanı görmek, çoğu yatırımcının neye baktığını ve neler beklediğini ölçmenize yardımcı olabilir.

Bu oldukça değerlidir çünkü bir grafik deseni ne kadar göz önünde olursa diğer yatırımcıların da bunu görme olasılığı artar ve böylece desenin de etkisi daha güçlü olabilir. Bu, grafik desenlerinin işe yaradığı ve işe yaramadığı durumlarda da geçerlidir.

Daha uzun bir zaman dilimindeki bir grafik deseninde başarısız bir kırılma ("sahte kırılma" (fakeout) olarak bilinir; aşağıda bu konuda daha fazla bilgi verilmektedir) yaşanırsa birçok yatırımcı bu tuzağa düşecektir. Bir yatırımcı desenlere göre işlem yapmasa bile bu desenler, yönlü bir eğilim oluşturma ve/veya yatırımcının diğer işlem kurulumlarına yön verme fırsatı sunar; ki bu da son derece değerlidir.

Yukarıda bahsettiğimiz gibi, kripto paraların fiyatı grafik desenlerinden sık sık kırılma gösterir ve seyrini değiştirip zıt yönde güçlü bir şekilde hızlanır (bu duruma bazen "alaşağı etme" de denir). Başarısız bir kırılmanın nihai sonucu, birçok yatırımcının köşeye sıkışıp pozisyonunu zararla kapatmak zorunda kalmasıdır; sonuç olarak bu da tersine dönüş ivmesini artırır.

Bitcoin (BTC) daha önce birkaç kez, ayı yükselen kama deseni oluşturarak yukarı yönlü kırılma gerçekleştirmiştir (bu durum genellikle boğa piyasalarında olur). Bir desenin ağırlıklı olarak düşüş eğilimli (ayı) olması, desenin ayı piyasasıyla sonuçlanacağı anlamına gelmez; aynı şekilde bunun tam tersi de geçerlidir.

Hiçbir desen veya işlem stratejisi her zaman %100 çalışmaz ve kayıplar kaçınılmazdır. Burada kritik nokta, ortalama kayıplarınızın ortalama kazançlarınızdan önemli ölçüde daha küçük olmasıdır. Bir yatırımcının anaparaya ilişkin hedefi iki yönlüdür:

1. Anaparayı büyütmek: Yatırımcı, piyasa gerektirdiğinde agresif olmalıdır.

2. Anaparayı korumak: Yapacak pek bir şey olmadığında savunmaya geçilmelidir.

Bir desen tespit ettiğinizde, potansiyel kayıpları göz önüne almadan tüm anaparanızı söz konusu işlem kurulumunda riske atmaya karar vermek cezbedici gelebilir. Bu, yeni yatırımcıların çoğunun düştüğü bir hatadır. Bir desene göre işlem yapmaya girişirken daima risk yönetimi gözetilmelidir; yani, tüm işlem bakiyenizi tehlikeye düşürecek ya da işlem başarısız olursa toparlanamayacağınız kadar yüksek miktarı riske atmamalısınız. Bazı yatırımcılar, herhangi bir işlemde toplam anaparanın %1'inden fazlasının riske atılmaması fikrini savunur. Aşağıdakileri yaparak bu kuralı kolaylıkla uygulayabilirsiniz:

1. Daima zarar durdurma emri kullandığınızdan emin olun.

2. Pozisyonunuzun büyüklüğünü önceden belirlediğiniz risk düzeyine göre ayarlayın.

"Önce işlemi planla, sonra plana göre işlem yap" cümlesini kripto alanındaki birçok yatırımcıdan duymuş olmanız olasıdır. Kısacası, dikkatlice düşünülmüş bir planı olmayan yatırımcılar başarılı olmakta zorlanabilir.

İşlem planı genellikle, her kurulumda nasıl işlem yapılacağına dair tanımlı kurallar içeren, ayrıntılı bir adım adım kılavuz içerir.

Bu kurallar net, objektif ve kolayca uygulanabilir olmalıdır. Örneğin, alçalan bir üçgenin kırılma noktasına göre işlem yapmak istediğinizi varsayalım. Bu senaryoda şunları bilmeniz gerekir:

1. Fiyat hareketi açısından, fiyatın gerçekten kırıldığını doğrulayan faktörün ne olacağı.

2. İşleminizde nerede yanlış yaptığınız (geçersiz kılma noktası) ve yanlış yaptığınızı doğrulayan faktör. Örneğin, deseni içindeki önceden belirlenmiş bir noktaya durdurma emri koyabilirsiniz veya aynı seviyeyi kullanabilir ancak stratejinin geçersiz hâle gelmesi için fiyatların bu seviyenin üzerinde kapanması gerektiğini öngörebilirsiniz.

3. İşlem sizin lehinize giderse kâr alacağınız nokta.

4. Pozisyonun boyutu, kaçınılmaz kayıpların etkisini en aza indirmek için risk yönetimi kurallarınızla uyumlu olmalıdır.

Bu liste oldukça indirgemeci olsa da, bir işlem planının ne kadar ayrıntılı olması gerektiğini vurgular.

İşlem planlarının genellikle, başarılı işlemlerin diğer yönlerini de araştırdığını belirtmek önemlidir, ancak biz burada özellikle stratejiye odaklanıyoruz.

Grafik desenlerine ilişkin teknik analizinize diğer faktörleri (örneğin, göstergeler) de dâhil ederek, başarılı ve başarısız işlemler arasında ortak noktalar bulabilirsiniz. Belirli desenleri geriye dönük olarak test ederken, kurulumları daha başarılı hâle getiren desenler sırasında yaşanan olayları bulmaya çalışın.

Örneğin, düşen kama deseniyle işlem yaparken, kırılmadan önce boğa RSI sapması varsa, işlemin başarı oranı çok daha yüksek olabilir. Bu, genel yaklaşımınızı geliştirmek için kullanabileceğiniz birçok potansiyel girdiden sadece biridir.

İşlem hacmini de dikkate almalısınız; hacim bazen bir deseni teyit etmek için kullanılır. Örneğin, baş ve omuz tersine dönüş deseninin aşağı yönlü bacaklarında hacim artıyorsa bu durum desenin geçerliliğini artırabilir ve dolaylı olarak, istenen yöndeki bir kırılmanın daha olası olduğunu gösterir.

Genel olarak iki tür grafik deseni vardır:

• Trend devamı desenleri: Bu desenler, mevcut trenddeki bir duraklama sırasında oluşur.

• Tersine dönüş desenleri: Bu desenler mevcut trendde bir geri dönüşe işaret eder.

Aşağıda, kripto piyasalarında sıkça rastlanan bazı desenler bulunmaktadır. Yukarıda belirttiğimiz gibi, her desen beklenildiği gibi sonuçlanmaz.

Bayraklar ya boğa ya da ayı eğilimli olabilir ve güçlü bir trenddeki kısa bir duraklama sırasında oluşur. Boğa bayrağı, daha uzun zaman dilimindeki mevcut trende göre daha kısa zaman diliminde görülen geçici bir aşağı yönlü trend ile tanımlanır. Bu desene bayrak denmesinin sebebi, hareketin üst ve alt kenarlarına iki trend çizgisi çekerseniz, fiyat hareketi ve çizgiler birleştirildiğinde aşağıya işaret eden bir bayrak görünümü oluşmasıdır.

Flama, piyasanın bir sonraki yönünü belirlemeye karar vermesiyle oluşur. Boğa flamasında, yukarı yönlü hareketten sonra fiyat, aşağı yönlü dar hareketler sergileyecek şekilde davranır. Bu fiyat hareketi dizisi, konsolidasyonun her iki tarafına iki çapraz trend çizgisi çekilerek flama olarak tanımlanabilir. Flama sırasında, yatırımcılar harekete geçmek için kırılmayı beklediğinden hacim genellikle az olur. Bayraklarda olduğu gibi, flamalar da yükseliş ya da düşüş eğilimli olabilir ve bu eğilim herhangi bir yöndeki hareketlerden sonra oluşur.

Simetrik üçgen, genellikle daha volatil bir konsolidasyon sergilemesi dışında flamaya benzer bir desendir. Bu nedenle desen, flamadan çok bir üçgeni andırır. Ayı piyasası durumunda, belirlenmiş bir düşüş trendinin ardından fiyat hareketleri yavaşlayarak bir denge oluşturur; bu noktada ne alıcılar ne de satıcılar üstünlük sağlayamaz. Satıcılar nihayet yeniden baskın hâle geldiğinde, piyasa kırılım sergileyerek üçgenden çıkar ve aşağı yönlü harekete devam eder. Ancak simetrik üçgenler her iki yönde de kırılabilir.

"Megafon" olarak da bilinen bu desen, simetrik üçgenin tersidir ve daralmak yerine genişleyen bir denge durumuna sahiptir.

Alçalan üçgenler genellikle aşağı yönlü bir hareketin ardından ortaya çıkar; bu desen, net bir destek seviyesinden (üçgenin daha aşağıdaki düz tarafı) ve yukarıdaki bir dizi daha düşük zirveden (alçalan bir trend çizgisi çekildiğinde bu zirveler alçalan üçgeni tamamlar) oluşur.

Bu desen, bir topun yer çekiminin etkisiyle giderek daha alçağa zıplamasını andırdığından "zıplayan top meme'i" olarak adlandırılmıştır. En basit şekilde ifade edecek olursak, belirli bir destek seviyesindeki bir varlığa olan talebin zamanla azalıp en sonunda aşağı yönlü kırılmasını gösterir. Alçalan üçgenin tersi yükselen üçgendir.

İkili tepe veya dip, başarısız olan bir trend devamı girişimidir ve genellikle kolayca tespit edilebilir. İkili dipte, fiyat alt destek seviyesi oluşturur ve kısa bir süre sonra aynı dip seviyesine geri döner; böylece aynı fiyat seviyesini kırmada ikinci kez başarısız olur ve daha sonra yükselir.

Dolayısıyla ikili tepeler de genellikle trend dönüşlerine işaret eder; burada alıcıların alım gücü tükenir ve fiyat hareketi tersine dönerek piyasa yapısını aşağı yönlü şekilde kırar. Üçlü tepe ise, direnci kırma girişiminin üçüncü kez başarısız olmasını ifade eder.

Kamalar, genellikle bir trendin tersine döndüğünü işaret eder. Ana faktör, kama oluşurken fiyatın giriş yaptığı yöndür. Fiyat aşağı yönlü bir trend izleyerek kama şekli oluşturuyor ancak daha sonra yukarı doğru kırılım yaşanıyorsa, bu oluşum boğa alçalan üçgeni olarak kabul edilir. Normal kamalarda olduğu gibi, genişleyen kamalar da bir trendin sonuna işaret etmek için kullanılabilir.

Bu klasik desen, daha yüksek bir zirveye ulaşmanın başarısız olmasıyla bir trendin sonuna işaret eder. Sonuçta ise bir sol omuz (zirve), ardından baş (daha yüksek bir zirve) ve en sonunda sağ omuz (daha düşük bir zirve) gelen bir desen oluşur. Boyun çizgisinin (baş ve omuzların altındaki ana destek seviyesi) kırılması, bir işleme girmek için tetikleyici olarak kullanılabilir. Ters baş ve omuz, bir düşüş trendinin sonuna işaret edebilir.

Çok daha az rastlanan desenlerin listesini aşağıda bulabilirsiniz:

Bu tersine dönüş deseni yaygın olarak bilinse de, net örnekleri oldukça nadirdir. Boğa senaryosunda fiyat, önce kupa benzeri yuvarlak bir dip oluşturur ve ardından eski bir direnç seviyesine hızla ilerler. Bu noktada piyasa, bir boğa bayrağı oluşturur (kısa ve kısıtlı bir geri çekilmeyi temsil eden kulp kısmı) ve ardından trendi devam ettirip daha üst seviyelere çıkar. Sonuçta ise kabaca fincan ve kulpu andıran bir desen oluşur.

Bir grafik deseninin en ayrıntılı örneği Richard Wycoff'un birikim ve dağıtım desenleridir. Boğa versiyonu veya diğer bir deyişle birikim, bir düşüş trendinin dip noktasına ve yukarı yönlü geri dönüşe işaret eder (talep en nihayetinde arzı aşmadan önce varlık birikimi yaşanır).

Her desenin birden fazla aşaması ve özelliği vardır, dolayısıyla desenlerin tespit edilmesi çok kolay olmayabilir. Ancak özetleyecek olursak birikim deseni, bir düşüş trendinden sonra oluşan ancak aşağı yönlü kırılmakta başarısız olan bir aralıktır.

Fiyat, aralığın düşük seviyesinin altına son kez indikten ("Yay" olarak bilinir) sonra agresif bir şekilde aralığın tepe seviyesine doğru hareket eder ve sonra daha da yukarı doğru kırılır.

Çok nadir görülen bu tersine dönüş deseninin fark edilmesi zor olabilir; ancak kabaca, sıkıştırılmış baş ve omuzlar desenini andırır ve ek bir omuza sahiptir. Bir elmas tepesine baktığımızda, yatırımcının bu tepe etrafında elmas çizmesini sağlayan faktör, daha yüksek bir zirvenin (belirlenmiş yükseliş trendinin parçası olarak) görülmesi ve hemen ardından yapının kırılarak dip noktası oluşturmasıdır.

Bu hareketler, elmasın sivri uçlu tepe ve tabanını oluşturur. Bu yeni dip noktadan sonra fiyat konsolide olarak elmasın sağ tarafını oluşturur, ardından aşağı yönlü kırılarak desen tamamlanır.

Desen çiziminin yatırımcılar arasında farklılık göstereceğini unutmamak önemlidir. Grafik desenlerini tespit etme süreci kişiden kişiye değişir. Yine de bu süreçte size yardımcı olabilecek bazı temel kurallar şunlardır:

1. Tutarlı olun: Bazı yatırımcılar kenarları işaretlemek için fitilleri kullanırken bazıları da mum gövdelerini kullanır. Hangisini yapmaya karar verirseniz verin, tutarlı olun.

2. Desenler kusursuz değildir: Çoğu görsel rehberde gördüklerinize rağmen, teknik analiz genellikle tam doğruluklu sonuçlar sunmayan bir bilimdir ve desenler her zaman mükemmel bir şekilde oluşmaz. Bazen, tespit edilen desenin dışına hafifçe sapan mumlar görebilirsiniz; bu durum sorun yaratmayabilir. Desenleri çizmek için kullandığınız çizgiler, "olası en uygun çizgi" olarak değerlendirilmelidir. Fiyat hareketleri çoğu zaman dağınık bir süreçtir.

3. Kullandığınız deseni ne zaman bırakmanız gerektiğini bilin: Bir deseni çizdikten sonra fiyatın beklendiği gibi ilerlemediğini fark ederseniz, bu durumda yorumunuz yanlış olabilir ya da piyasa bu desene uygun olarak ilerlemeyecektir. Yazar ve aynı zamanda işlem psikoloğu olan Mark Douglas'ın da ifade ettiği gibi, "Her şey olabilir."

Grafik desenlerinin etkililiği (özellikle de kripto piyasaları bağlamında) üzerine yayımlanmış, nispeten az miktarda ciddi ampirik veri bulunmaktadır. Ancak mevcut bu verilerin güçlü bir şekilde işaret ettiği üzere, grafik desenleri başarılı bir stratejinin temeli olarak işlev görebilir.

• Grafik desenlerinin başarı oranını belirlemeye yönelik bir araştırmaya göre, bazı desenlerin "...istatistiksel açıdan bir avantajı yoktur" ve bunların tek başına kullanılmaması öneriliyor. Bu çalışma, destek ve direnç ile birleştirildiğinde desenlerin belirgin şekilde daha güvenilir olduğunu ortaya koymuştur. Ancak bu çalışmanın hakemli bir dergide yayımlanmadığını önemle hatırlatırız.

• Thomas Bulkowski, Encyclopedia of Chart Patterns (Grafik Desenleri Ansiklopedisi) adlı eserinde yaklaşık otuz yıllık borsa fiyat verilerini kullanarak büyük ölçekli bir çalışma gerçekleştirmiştir. Bulkowski'nin çalışması açıkça şunları gösteriyor:

  • Desenler, istatistiksel olarak anlamlı sonuçlarla güvenilir bir şekilde ortaya çıkar.

  • Her bir desenin güvenilirliği son derece değişkendir.

• Bir çalışmaya göre, yaygın olarak tespit edilebilen yedi grafik deseni, bu desenlerle yapılan çok sayıda deneyde %50'den fazla başarı oranı sergilemiştir.

Kraken Pro platformunu kullanarak, daha önce kripto fiyat grafiklerinde oluşmuş aşağıdaki gerçek dünya grafik desenlerini bulma konusunda kendinizi test edebilirsiniz:

• ETHBTC: 2021'deki aylık zaman diliminde görünen ters baş ve omuzlar.

  • İpucu: Boyun çizgisi 0,04000 civarındadır.

• BTCUSD: 2018'deki haftalık zaman diliminde görünen alçalan üçgen.

  • İpucu: Fiyat, 6.000 $'lık ana destek seviyesinden aşağı doğru kırıldı.

Özetle, grafik desenleri kullanıcılar ve yatırımcılar için kripto piyasalarına başarılı bir yaklaşımın temelini sunar. Bu argüman, grafik desenlerinin öngörücü değeri olabileceğini gösteren araştırmalarla desteklenmektedir.

Grafik desenlerinin başarı oranını etkileyen faktörlerin geriye dönük olarak kapsamlı bir şekilde test edilmesiyle, bu desenlerin faydaları artırılabilir.

Bir kripto paranın fiyat grafiğinde oluşabilecek yaygın grafik desenlerini anladığınıza göre, ücretsiz bir Kraken Pro hesabı oluşturmaya ve bu oluşumları tespit edip edemeyeceğinizi görmeye ne dersiniz?