Czym są kryptowalutowe instrumenty pochodne?

Instrumenty pochodne reprezentują umowy finansowe między dwiema stronami: kupującym i sprzedającym.

W zależności od rodzaju instrumentu pochodnego, te umowy mogą zobowiązywać kupującego do zakupu aktywa, a sprzedającego do sprzedaży aktywa. Mogą również wymagać, aby konkretna transakcja miała miejsce w określonym terminie, po ustalonej cenie.

Chociaż każdy rodzaj umowy pochodnej jest inny, większość składa się z następujących komponentów:

Aktywo bazowe to aktywo, na którym oparta jest umowa pochodna. W przypadku instrumentów pochodnych kryptowalutowych aktywami bazowymi mogą być różne kryptowaluty, takie jak Ethereum (ETH), Litecoin (LTC), Solana (SOL) i inne. 

Cena umowy pochodnej waha się w tandemie z rynkową ceną aktywa bazowego.

Ilość odnosi się do ilości aktywa bazowego handlowanego na warunkach umowy pochodnej. Jedna umowa pochodna może składać się z kilku setek jednostek danej kryptowaluty, takiej jak Tezos (XTZ), Cardano (ADA) lub Avalanche (AVAX).

Data rozliczenia to ustalona data, w której obie strony muszą zrealizować umowę.

Po upływie daty rozliczenia warunki umowy mogą być wypłacane w aktywie bazowym lub w równowartości w walucie fiducjarnej. Jednak warto zauważyć, że niektóre produkty pochodne pozwalają na to, aby ta data, znana jako data dostawy, miała miejsce po dacie rozliczenia.

W przypadku innych rodzajów umów pochodnych inwestorzy mogą zamknąć swoje pozycje w dowolnym momencie przed nadejściem daty rozliczenia. W niektórych przypadkach, takich jak kontrakty swap na czas nieokreślony, inwestorzy mogą utrzymywać swoje pozycje otwarte w nieskończoność.

Fizycznie dostarczane instrumenty pochodne oznaczają, że rzeczywiste aktywo bazowe jest wymieniane między stronami po wykonaniu umowy. W związku z tym sprzedawca musiałby kupić lub posiadać aktywo bazowe przed zawarciem umowy, aby sprzedać je nabywcy umowy po osiągnięciu daty rozliczenia. Po rozliczeniu nabywca otrzyma Bitcoin (BTC), a nie równowartość w walucie fiducjarnej.

Z drugiej strony, w przypadku instrumentów pochodnych rozliczanych gotówkowo, umowy są rozwiązywane przy użyciu stablecoinów takich jak Tether (USDT) lub waluty fiducjarnej. To rozwiązanie oznacza, że samo aktywo bazowe nie jest transakcjonowane między kupującymi a sprzedającymi — tylko jego równowartość gotówkowa.

Na przykład, jeśli dwie strony handlują instrumentem pochodnym na krypto rozliczanym gotówkowo za jednego bitcoina, równowartość fiducjarna jednego bitcoina jest transakcjonowana w momencie wykonania umowy zamiast samego bitcoina.

Rozliczenie gotówkowe jest najczęściej stosowaną metodą rozwiązywania umów na instrumenty pochodne krypto.

Pomimo swojej złożoności, kontrakty futures oferują szereg korzyści w porównaniu do rynku spot, które mogą być potrzebne niektórym traderom, w zależności od ich doświadczenia na rynkach, strategii handlowych i apetytu na ryzyko. 

• Spekulacje: Kontrakty futures pozwalają traderom spekulować na przyszłych cenach określonych aktywów krypto i wykorzystywać wahania cen w obu kierunkach. Otwarcie pozycji short na kontrakcie futures jest jednym z najprostszych sposobów na osiągnięcie zysku w przypadku spadku ceny bazowej aktywa krypto.  
• Brak własności aktywów: Kontrakty futures to umowy finansowe, które zapewniają ekspozycję na ceny aktywów krypto bez konieczności ich nabywania. Traderzy mogą kupić kontrakt i zrealizować zysk bez konieczności posiadania, przeprowadzania transakcji lub przechowywania kryptowaluty bazowej.  
• Opłaty: Opłaty transakcyjne w zakresie kontraktów futures są zazwyczaj znacznie niższe niż opłaty w zakresie handlu spot. Usługa Kraken Derivatives (Instrumenty pochodne Kraken) oferuje jedną z najbardziej konkurencyjnych struktur opłat na rynku kontraktów futures na krypto oraz opłaty wynoszące zaledwie 0,01%. 
• Dźwignia: Kontrakty futures pozwalają traderom korzystać z dźwigni. Jest to wbudowane w umowę i pozwala na bardziej efektywne wykorzystanie kapitału, jednocześnie zapewniając, że saldo konta nie stanie się ujemne. Pozycje dźwigniowe mogą być likwidowane – zobacz nasze FAQ dotyczące likwidacji tutaj.
• Hedging: Jeśli posiadasz aktywo krypto, możesz otworzyć pozycję short dla kontraktów futures, która zmniejsza twoją ekspozycję na spadek cen (lub „hedguje” przed nim). Może to być skuteczna strategia ochrony aktywa krypto przed spadkiem cen bez konieczności sprzedaży samego aktywa. Możesz dowiedzieć się więcej o różnych strategiach hedgingowych w naszym artykule Co to jest hedging?
• Możliwości wynikające z arbitrażu: Kontrakty terminowe pozwalają na wykorzystanie nieefektywności rynku kryptowalut. Mogą wystąpić sytuacje, w których możesz zablokować zyski, zajmując krótką pozycję na kontrakcie terminowym, jednocześnie zajmując długą pozycję na podstawowym aktywie kryptowalutowym na rynku spot.

Wielu uważa, że możliwość samodzielnego przechowywania i prawdziwego posiadania różnych rodzajów kryptowalut jest kluczową propozycją wartości. Możesz się zastanawiać, dlaczego ktokolwiek chciałby mieć pośrednią ekspozycję na kryptowaluty.

Istnieje kilka zalet i unikalnych możliwości, które produkty pochodne oferują w porównaniu do kupowania i trzymania kryptowalut (znanych jako handel spot). Niektóre z tych korzyści to:

• Zwiększona płynność: Rynki pochodnych często przyciągają większą liczbę spekulacyjnych traderów, którzy mają wyższą tolerancję na ryzyko. Ten poziom zwiększonego uczestnictwa ze strony traderów o wysokim ryzyku tworzy wyższe poziomy aktywności handlowej.
• Korzyść z malejącej ceny: Instrumenty pochodne kryptowalutowe dają możliwość zysku z przyszłych ruchów cen aktywów. Dzięki temu traderzy mogą otwierać krótkie pozycje, które pozwalają im zyskiwać, jeśli cena aktywów spada.
• Zabezpiecz się przed ryzykiem: Instrumenty pochodne pozwalają traderom zabezpieczać się przed potencjalnymi stratami w swoich pozycjach, składając oddzielne, przeciwne transakcje.
• Dywersyfikacja: Instrumenty pochodne pozwalają traderom na budowanie różnych strategii handlowych, które nie są możliwe w przypadku zwykłego handlu spot.
• Handluj z dźwignią: Traderzy korzystający z produktów pochodnych mogą zwiększyć rozmiar swojej transakcji, pożyczając środki od strony trzeciej. Proces ten znany jest jako dźwignia lub handel na marginesie i może pomóc w zwiększeniu zysków z udanych transakcji lub pogłębieniu strat.

Kontrakty terminowe na kryptowaluty to umowy pochodne, które pozwalają inwestorom obstawiać przyszłą cenę kryptowaluty.

Kupujący i sprzedający najpierw uzgadniają cenę i datę rozliczenia transakcji. Handlowcy kontraktów terminowych mogą przyjąć długą lub krótką pozycję na aktywie bazowym kontraktu. Długie pozycje pozwalają handlowcom zyskać, jeśli cena aktywa wzrośnie powyżej uzgodnionej ceny kontraktu terminowego, podczas gdy krótkie pozycje pozwalają handlowcom zyskać, jeśli cena aktywa spadnie poniżej ceny rozliczenia kontraktu terminowego.

Przed wygaśnięciem kontraktu terminowego zarówno handlowcy długich, jak i krótkich pozycji mogą zdecydować się na zamknięcie swojej pozycji. Dla handlowców długich oznacza to sprzedaż kontraktu terminowego komuś innemu. Dla handlowców krótkich oznacza to odkupywanie aktywa bazowego.

Inwestorzy handlują kontraktami terminowymi na dedykowanych giełdach kontraktów terminowych, które różnią się od standardowych giełd spot.

Ważne jest, aby zrozumieć, że kontrakty terminowe są produktami o zerowej sumie, co oznacza, że każdy kontrakt terminowy będzie miał przegranego i zwycięzcę. Różnica między uzgodnioną ceną kontraktu a ceną rynkową aktywa bazowego w momencie wygaśnięcia reprezentuje zysk lub stratę zwycięzcy i przegranego, odpowiednio.

Zalety i wady kontraktów terminowych

Zalety:

• Kontrakty terminowe pozwalają inwestorom zabezpieczyć się przed ryzykiem, blokując przyszłą cenę dla określonego aktywa.
• Kontrakty terminowe spekulują na przyszłym kierunku określonego aktywa, pozwalając inwestorom zyskiwać na ruchach cen.
• Kontrakty terminowe pomagają zdywersyfikować portfel, ponieważ są nieskorelowane z rynkiem akcji.

Wady:

• Kontrakty terminowe na instrumenty finansowe są wysoko lewarowanymi instrumentami, co oznacza, że inwestorzy mogą stracić więcej pieniędzy, niż zainwestowali.
• Są to złożone instrumenty i wymagają wysokiego poziomu wiedzy i doświadczenia, aby handlować z powodzeniem.
• Kontrakty terminowe na instrumenty finansowe są narażone na zmienność rynku, co oznacza, że ceny mogą się szybko i niespodziewanie zmieniać.

Kontrakty opcyjne dają nabywcom prawo, ale nie obowiązek, do kupna lub sprzedaży aktywów po określonej cenie.

W zależności od stylu opcji, nabywcy mogą skorzystać z tego typu kontraktu w dowolnym momencie przed wygaśnięciem lub tylko w momencie wygaśnięcia. Są one znane jako opcje amerykańskie i europejskie, odpowiednio.

Kontrakty opcyjne różnią się od kontraktów terminowych, ponieważ nie ma zobowiązania dla nabywcy do zakupu ani sprzedawcy do sprzedaży, jeśli kontrakt opcyjny staje się nieopłacalny.

W przypadku opcji prawo do zakupu znane jest jako opcja call, podczas gdy prawo do sprzedaży nazywane jest opcją put.

Kontrakt opcyjny składa się z kilku komponentów:

• Cena strike: Cena, po której nabywca może skorzystać z kontraktu.
• Data wygaśnięcia: Czas, w którym opcja skorzystania z kontraktu wygasa.
• Premium: Kwota, którą inwestor musi zapłacić za możliwość skorzystania z kontraktu.

Ponieważ nabywcy opcji mogą zdecydować się na niewykorzystanie warunków kontraktu, jeśli staje się on nieopłacalny, płacą opłatę sprzedawcy opcji w formie premii.

Premia służy jako rekompensata w przypadku, gdy nabywca zdecyduje się pozwolić opcji wygasnąć bez jej wykorzystania.

Opcje i premie są ważne. Gdyby nie było żadnej premii do zapłacenia, każdy mógłby zawierać tego typu kontrakty bez wcześniejszego wkładu kapitału. Dodatkowo, nie byłoby żadnej zachęty finansowej dla sprzedawców opcji do tworzenia kontraktów.

Zalety i wady opcji

Zalety:

• Elastyczność: Opcje dają inwestorom elastyczność w wyborze z różnych strategii, aby osiągnąć swoje cele inwestycyjne. Opcje mogą zabezpieczać przed zmiennością rynku lub spekulować na ruchy cen.
• Zwiększona efektywność kapitałowa: Opcje pozwalają inwestorom wykorzystać swój kapitał, kontrolując większą pozycję przy mniejszej ilości kapitału. Opcje o wartości 1 000 USD mogą zapewnić ekspozycję na znacznie większe ilości aktywów bazowych w porównaniu do zakupu aktywów o wartości 1 000 USD bezpośrednio.
• Niski koszt: Premie opcyjne są zazwyczaj znacznie tańsze w zakupie niż inne instrumenty pochodne, takie jak kontrakty terminowe. Na przykład, pojedynczy kontrakt terminowy CME na Bitcoin jest wart 5 BTC (około 150 000 USD w momencie pisania).

Wady:

• Ryzyko: W zależności od dźwigni, kontrakty opcyjne mogą szybciej stać się bezwartościowe niż w przypadku po prostu trzymania aktywów bazowych.
• Złożoność: Opcje mogą być skomplikowane i trudne do zrozumienia. Inwestorzy powinni upewnić się, że rozumieją ryzyka i korzyści związane z każdą opcją przed inwestowaniem.
• Wrażliwość na czas: Opcje mają datę wygaśnięcia, co oznacza, że inwestorzy muszą być świadomi, kiedy ich opcje wygasną.

Kontrakty terminowe wieczyste, zwane również perps lub kontraktami swapowymi wieczystymi, są podobne do zwykłych kontraktów terminowych. Pozwalają ludziom obstawiać przyszłą cenę aktywa.

Podobnie jak kontrakty terminowe, kontrakty wieczyste śledzą wartość aktywów bazowych, takich jak kryptowaluta, i reprezentują transakcje o zerowej sumie.

Główna różnica między kontraktami terminowymi wieczystymi a tradycyjnymi kontraktami terminowymi polega na tym, że perps nie mają ustalonych dat wygaśnięcia. Handlowcy mogą utrzymywać swoje kontrakty wieczyste otwarte tak długo, jak chcą.

Inna kluczowa różnica polega na tym, jak kontrakty terminowe wieczyste śledzą cenę rynkową swoich odpowiednich aktywów bazowych.

Kontrakty pochodne wieczyste wykorzystują mechanizm stopy finansowania, aby utrzymać wartość kontraktu w zgodzie z wartością aktywów bazowych. Ten system zmusza posiadaczy długich pozycji do płacenia opłaty posiadaczom krótkich pozycji, lub odwrotnie.

Długie pozycje płacą krótkim pozycjom, gdy cena kontraktu jest wyższa niż wartość aktywa bazowego. Krótkie pozycje płacą długim pozycjom, gdy cena kontraktu jest niższa niż wartość aktywa bazowego.

Ten system jest zaprojektowany w celu utrzymania równowagi między traderami długimi i krótkimi. Jeśli jest zbyt wielu inwestorów zajmujących długie pozycje, system zachęca innych inwestorów do zajmowania krótkich pozycji i zbierania opłat za finansowanie.

Mechanizmy stawki finansowania różnią się między platformami, ale traderzy zazwyczaj płacą lub otrzymują te opłaty co osiem godzin.

Traderzy arbitrażowi odgrywają ważną rolę w utrzymaniu równowagi stawki finansowania, zajmując przeciwne pozycje w stosunku do większości innych traderów perps. Tego typu traderzy zabezpieczają swoje narażenie na kontrakty perp, co oznacza, że otwierają przeciwne transakcje, aby zniwelować straty, jednocześnie zbierając opłaty za finansowanie.

Inwestorzy mogą handlować wiecznymi swapami z dźwignią. Platformy wymagają od inwestorów wpłacenia początkowej marży i utrzymania określonego salda, aby otworzyć tego typu pozycje. Z tego powodu ryzyko likwidacji nadal obowiązuje.

Zalety i wady wieczystych kontraktów futures

Zalety:

• Wysokie wskaźniki dźwigni są dostępne na niektórych giełdach.
• Niższa bariera wejścia niż w przypadku niektórych produktów futures.
• Niskie ryzyko zysku dla traderów arbitrażowych neutralnych delta lub animatorów rynku.
• Pośrednie narażenie na rynek kryptowalut.

Wady:

• Wysokie ryzyko likwidacji, szczególnie przy użyciu dużych ilości dźwigni.

Inwestorzy handlujący kontraktami pochodnymi mogą skorzystać z dźwigni, co oferuje większe narażenie na pozycję handlową niż ta sama kwota kapitału kupiłaby na rynku spot. Na przykład, używając dźwigni 5x, trader mógłby kupić kontrakt pochodny o wartości 5 000 USD z depozytem 1 000 USD. Kapitał wpłacony na zakup lub sprzedaż kontraktów na instrumenty pochodne nazywa się marginesem początkowym.

Drugie konto przechowuje margines utrzymania, depozyt co najmniej połowy wielkości marginesu początkowego. Margines utrzymania pozwala traderowi na ponoszenie strat do pewnego momentu bez likwidacji jego pozycji na instrumenty pochodne przez giełdę.

Jeśli transakcja na instrumentach pochodnych z dźwignią jest udana, traderzy mogą osiągnąć znaczne zyski z relatywnie małej początkowej inwestycji (w porównaniu do rynku spot).

Na przykład, jeśli trader kupuje jednego bitcoina za 30 000 USD na rynku spot, BTC musi wzrosnąć do 60 000 USD, aby uzyskać 100% zysku. Podobnie, BTC musi spaść do 0 USD, aby przynieść 100% straty. Zysk lub strata tradera jest dokładnie taka sama jak procentowy zysk lub strata BTC.

Handlując kontraktami terminowymi z dźwignią 5x, depozyt marginesu początkowego w wysokości 30 000 USD pozwala traderowi kupić pięć bitcoinów po 30 000 USD każdy, co daje całkowite narażenie na transakcję (lub wartość nominalną) w wysokości 150 000 USD:

1. Dzięki tej dźwigni cena BTC musi wzrosnąć tylko o 20%, do 36 000 USD, aby trader zarobił 100% zysku na swoim początkowym marginesie w wysokości 30 000 USD (150 000 USD wartości nominalnej * +20% = +30 000 USD).
    
2. Jednak jeśli cena BTC spadnie o 20% do 24 000 USD, trader straci 100% swojego początkowego marginesu (150 000 USD * -20% = -30 000 USD).

W ten sposób instrumenty pochodne pozwalają traderom na zwiększenie swoich zysków w większym stopniu niż handel na rynku spot. Ale pamiętaj, że z dużą dźwignią wiąże się duża odpowiedzialność. Tak szybko, jak dźwignia przyspiesza zyskowne transakcje, przyspiesza również te stratne.