Kripto yeniden stake etme: Eksiksiz bir kılavuz

Yeniden stake etme, Ethereum ve Solana gibi blok zincirlerindeki onaylayıcıların, stake ettikleri kripto parayı diğer hisse kanıtı (PoS) tabanlı hizmetler arasında yeniden dağıtmasına olanak tanır.

Stake etme, dünyanın en büyük blok zincir ağlarının birçoğunun kullandığı PoS mutabakat mekanizmasının önemli bir parçasıdır. Bu mekanizmada, onaylayıcı olarak adlandırılan kişiler, ağı güvende tutmaya yardımcı olmak ve blok öneri sürecine katılmak için belirli bir miktarda yerel kripto parayı kilitlerler.

Basitçe ifade edecek olursak, bir blok zincirinin onaylayıcı ağı (güven ağı olarak da bilinir) ne kadar büyükse saldırıya uğraması da o kadar zor olur.

Bu sürece aşina değilseniz kripto stake etme konusundaki makalemize veya sürecin tüm hatlarıyla ele alındığı videomuza göz atabilirsiniz.

Stake ettiğiniz ETH ile daha fazla ödül kazanmak ister misiniz?  Kraken, yeniden stake etme sürecine erişmenizi sağlayarak, daha fazla blok zincir protokolünde ETH varlıklarınızdan daha fazla kazanmanıza olanak tanıyor.

Ayrıca Kraken ile yeniden stake ettiğinizde, stake ettiğiniz ETH'lerin sahipliği her zaman elinizde olur.

ETH'lerinizden daha fazla kazanmanın sorunsuz ve güvenilir bir yoluna erişmeye hazır mısınız?

Yeniden stake etme protokolleri, onaylayıcıların (yeniden stake edenler olarak adlandırılır) stake ettikleri ETH, SOL veya diğer kripto paralarını aynı anda birden fazla protokol arasında yeniden dağıtabildiği, isteğe bağlı bir hizmet sunar.

Bu hizmetin kapsamına, Rocket Pool ve Lido Finance gibi protokollerden likit stake edilmiş varlıklar da dâhildir.

Öncü bir örnek olarak EigenLayer, Ethereum onaylayıcılarının, varlıklarını yeniden stake etmelerine ve diğer Ethereum tabanlı protokolleri güvende tutmalarına olanak tanıyan bir dizi akıllı sözleşme içerir. 

EigenLayer'da bu protokoller topluca, "modüller" veya "aktif olarak doğrulanan hizmetler (AVS'ler)" olarak adlandırılır.

Yeniden stake etme protokollerine katılan kullanıcılar, Ethereum'un kendi slashing (ceza) önlemlerine yanı sıra her modül tarafından belirlenen ek slashing koşullarını kabul ederler. 

PoS sistemlerinin önemli bir bileşeni olan slashing, bir protokolün kötü niyetli davranış tespit etmesi hâlinde ilgili doğrulayıcının stake edilmiş varlıklarına kısmen veya tamamen el koymasını ifade eder.

Her AVS, onaylayıcıları kendi ağının çıkarları doğrultusunda hareket etmeye teşvik etmek için kendi slashing koşullarını belirler. Bu ek cezalar olmadan, kötü niyetli onaylayıcılar savunmasız modülleri hedef alıp bu modüllere toplu olarak saldırabilirler.

Yetkilendirilmiş PoS modellerine benzer şekilde, onaylayıcılar kendi adlarına kripto stake edebilecek kayıtlı operatörlerden yararlanabilir.

Bu seçenek, belirli modüllerin sistem kaynak gereksinimlerini karşılamak için yeterli zaman veya ekipmanı olmayan yeniden stake edenlere, söz konusu modüllerin ağlarına katılma ve ödüller (operatör tarafından alınan ücretler düşüldükten sonra) kazanma fırsatı sunar.

EigenLayer'ın havuzlanmış güvenlik özelliğinin ötesinde bu işlev, yeniden stake edenlerin, hangi modüllerin güvenliğine yardımcı olmak istediklerini özgürce seçebileceği açık bir AVS pazarı da sunar.

Kararlar, bir modülün kaynak gereksinimleri, ödül oranı, algılanan risk düzeyi veya hitap edilen sektör gibi birkaç faktörden etkilenebilir.

Örneğin, oracle ağlarının geleceğine inanan bir grup onaylayıcı, yerel tokenleri karşılığında oracle tabanlı AVS'lere havuzlanmış güvenlik sağlamaya karar verebilir.

Başka bir grup ise, stake edilmiş varlıklarından maksimum ödül elde etmek amacıyla, EigenLayer üzerinde başlatılan yüksek ödüllü ve yüksek riskli AVS'leri hedef alabilir.

Likit yeniden stake etme protokolleri, likit stake etme ve yeniden stake etme avantajlarını birleştirerek daha iyi likidite, daha yüksek sermaye verimliliği ve ek getiri sağlama fırsatları sunar.

Likit stake etme, tokenlerin genellikle akıllı sözleşmelerde kilitli olduğu ve stake süresi sona erene kadar diğer blok zinciri protokollerinde kullanılamadığı, standart stake etme sürecindeki likidite eksikliği sorununa çözüm getirir.

Likit stake etme aracılığıyla kullanıcılar, stake edilmiş varlıklarını temsil eden bir türetilmiş token (örneğin, Lido Protocol'un stETH'si) alırlar. Bazen makbuz tokeni olarak da adlandırılan bu türetilmiş token, alınıp satılabilir ve DeFi uygulamalarında veya diğer yöntemlerle kullanılabilir; üstelik tüm bu işlevlerde orijinal varlıklar stake'te kalmaya devam eder.

Likit yeniden stake etme, bu konsepti daha da ileri taşıyor.

Bu merkeziyetsiz protokoller sayesinde, likit stake platformu kullanarak kripto varlıklarını stake eden kullanıcılar, EigenLayer protokolünde aldıkları türetilmiş tokeni yeniden stake edebilir ve karşılığında likit yeniden stake tokeni (LRT) alabilirler.

LRT, bir kullanıcının birden fazla protokolde stake edilmiş ve yeniden stake edilmiş varlıklarını temsil eder.

Likit yeniden stake işlevinin önemli bir avantajı, doğrulayıcı düğüm çalıştırma ihtiyacını ortadan kaldırmasıdır; bu sayede kullanıcılar birden fazla stake etme ödülü kazanabilir ve likiditeyi koruyabilir.

Bu avantaj, ister yerel yeniden stake ister likit stake tokenleri kullanılsın, varlıkların kilitlenmesini ve likiditeden ödün verilmesini gerektiren EigenLayer yeniden stake etme sürecindeki temel bir soruna çözüm getirmektedir.

Popüler likit yeniden stake protokolleri arasında Renzo Protocol, Puffer ve Ether.Fi sayılabilir.

Her yeni teknoloji, kendine özgü bir dizi riski beraberinde getirir.

Yeniden stake etme işlevi için de bu durum farklı değildir.

Aşağıdaki listede, yeniden stake etmenin getirdiği bazı risklere yer verilmiştir; ancak listede söz konusu tüm risklerin ele alınmadığı unutulmamalıdır.

Herhangi bir yeni kripto para teknolojisiyle etkileşime girmeden önce daima dikkatli bir durum tespiti yapılması tavsiye edilir.

• Akıllı sözleşme riski: Akıllı sözleşmelerin kodlarında; kodlama hataları, hatalar ("bug") ve arka kapılar gibi potansiyel güvenlik açıkları veya kusurlar mevcut olabilir. Bu sorunlar, finansal kayıplar, güvenlik ihlalleri veya kötü niyetli aktörler tarafından kötüye kullanım gibi istenmeyen sonuçlara yol açabilir.
• Slashing riski: Slashing, uyarı olmaksızın gerçekleşebilir ve kayda değer kayıplara yol açabilir. Yeniden stake etme protokollerine eklenen kripto paralar, her AVS tarafından dayatılan ek koşullar nedeniyle daha yüksek slashing risklerine maruz kalabilir.
• Karşı taraf riski (Operatör): Üçüncü taraf stake etme delegeleriyle çalışmak, yeniden stake edenlerin, yatırdıkları varlıkları bu delegelere emanet etmelerini gerektirir. Yeniden stake etme operatörleri her modülün ağ koşullarına uymalıdır. Aksi takdirde, slashing nedeniyle varlık kaybetme riskiyle karşı karşıya olacaklardır. Tüm bu senaryolarda, yeniden stake edenlerin bu olaylardan herhangi bir telafi ödemesi alıp almayacağı belirsizdir.
• Sistemik risk: Ayrı ayrı stake protokollerinde daha yüksek miktarlarda kullanıcı fonu kilitlendiğinden bu durum, hacklenme veya bozulma hâlinde kripto ekosistemini geniş ölçekte tehdit edebilecek tek hata noktaları ve merkezileşme sorunları yaratır.

Ethereum 2015 yılında ortaya çıktığında, geliştiricilerin kendi merkeziyetsiz uygulamalarını (DApp'lar) bu altyapının üzerinde özgürce başlatmalarına olanak tanıyan, türünün ilk blok zinciri tabanlı platformu oldu.

Ethereum'un bu özelliği, yeni kripto para projelerinin geliştirme süresi ve maliyetlerini azaltmakla kalmadı, aynı zamanda projelerin Ethereum'un temel ağ güvenliğinden faydalanmasını da mümkün kıldı.

Ethereum Sanal Makinesi (EVM), bu işlevselliği sağlayan bir çalışma zamanı ortamıdır. Bu ortam birçok belirgin avantaj sunsa da bazı sınırlamaları da beraberinde getirir.

Örneğin, Ethereum'un blok zinciri üzerinde oluşturulan ancak EVM ile uyumlu olmayan DApp'lar ağ güvenliğinden faydalanamaz. Sonuçta ise bu kısıtlama birkaç başka soruna yol açar:

• Ethereum ekosistemindeki belirli uygulama türleri kendi güven ağlarını oluşturmak zorundadır.
• Bağımsız projelerin, yeterince merkeziyetsiz ve güvenli olan onaylayıcı gruplarını kurması uzun zaman alabilir ve önemli miktarda para gerektirebilir.
• Kimi yatırımcılar, yeni projelere yatırım yapıp stake etmeyi, tanınmış blok zincirlerine stake etmeye kıyasla daha yüksek riskli olarak görür. Bunun bir telafisi olarak, daha yeni projeler genellikle, onaylayıcıları kendi ağlarına çekmek için daha yüksek ödüller ödemek zorunda kalır; bu da gereksiz değer kaybına yol açabilir.
• Uyumsuzluk sorunu genel olarak, Ethereum ekosistemindeki DApp'lar arasında eşitsizliğe yol açabilir. Bu eşitsizlik, bazı uygulamaların diğerlerinden daha fazla kriptoekonomik güvenliğe sahip olması şeklinde ortaya çıkar.

Bu durumda, belirli uygulamaların daha az güvenli olmasının neden önemli olduğu sorusu akla gelebilir.

Sektör katılımcılarına göre DApp'lar, çalışmak için ihtiyaç duydukları ara katman uygulamaları (blok zinciri köprüleri, oracle'lar vb.) kadar güvenli olabilir.

Bu daha küçük ara katman hizmetleri genellikle kendi güven ağlarını kullanır ve Ethereum blok zincirine kıyasla çok daha az stake edilmiş varlıkla güvence altına alınır. Bu da onları saldırıya daha açık hâle getirir.

Sonuç olarak bu hizmetler, hacklenmeleri veya kötüye kullanılmaları hâlinde diğer DApp'ların güvenliğini önemli ölçüde tehlikeye atabilecek içsel güvenlik açıkları veya tek hata noktaları barındırır.

Örneğin Axie Infinity (AXS), Ethereum blok zincirinin üzerinde oluşturulmuş popüler bir oyna-kazan kripto oyunudur. Ancak 2022'de projenin Ronin yan zinciri büyük bir güvenlik ihlaline maruz kaldı. Bu güvenlik ihlali, hackerların 170.000 Ether (ETH) ve 25 milyon USD Coin'den (USDC) fazla varlığı çalmasına neden olmuştu.

Bu olay, sektörde o güne kadar yaşanmış en büyük DeFi hacklenmesiydi.

Yeniden stake etme protokolleri, onaylayıcıların kendi kripto varlıklarını bir dizi hizmette (Katman 1'in sanal makinesiyle uyumsuz olanlar da dâhil) yeniden stake etmelerine izin vererek bu tür sınırlamalara çözüm getirmeyi amaçlar.

Sonuçta ise, birden fazla protokol ve hizmet arasında paylaşılan kriptoekonomik güvenliğe ulaşılır; işlevin savunucularına göre bu, en nihayetinde daha güçlü bir merkeziyetsiz uygulama ekosistemi elde edilmesini sağlayacaktır.

EigenLayer'ın Ethereum tabanlı yeniden stake etme protokolünün haricinde, önde gelen diğer Katman 1 blok zincirlerinde yer alan ve henüz geliştirme sürecinin başlarında olan bazı yeniden stake etme protokolleri bulunmaktadır.

• Bitcoin: Babylon
• Solana: Picasso
• Near: Octopus 2.0

Özetleyecek olursak, yeniden stake etme işlevi özellikle de Ethereum gibi hisse kanıtı (PoS) tabanlı ağlarda, blok zinciri teknolojisi alanındaki önemli bir ilerlemeyi temsil etmektedir. 

Yeniden stake etme işlevi, onaylayıcıların stake ettikleri kripto paralarını çeşitli PoS hizmetlerinde yeniden dağıtmalarına olanak tanıyarak, geleneksel stake etme modelindeki temel sınırlamalara çözüm getirmektedir. 

Bu yenilik, onaylayıcılar için potansiyel ödülleri genişletmekle kalmaz, aynı zamanda kaynakları birleştirerek ve farklı platformlar arasında paylaştırarak ağ güvenliğini de artırır.

ETH'nizle daha fazla ödül kazanmaya ve Kraken ile varlıklarınızı yeniden stake etmeye hazır mısınız?

Kraken, kripto ekosisteminin bu yenilikçi parçasına katılmanızı sağlayan sorunsuz bir yeniden stake etme deneyimi sunar. Kraken ile yeniden stake etme işlevini kullanırken, stake ettiğiniz ETH'lerin sahipliği daima sizde olur ve dakikalar içinde bu deneyimi yaşamaya başlayabilirsiniz.

Kraken ile varlıklarınızı yeniden stake etmeye hazır mısınız?