Kripto arbitraj işlemleri nedir?

Kripto arbitrajı, farklı piyasalar ve platformlardaki kripto varlık fiyatlarındaki geçici verimsizliklerden yararlanan bir işlem stratejisidir. 

Arbitraj, "...aynı varlığın farklı fiyatlarından yararlanmak amacıyla, farklı piyasalarda menkul kıymetlerin, para birimlerinin veya emtiaların eş zamanlı olarak alınıp satılması" şeklinde tanımlanır.

Kripto para birimlerine olan talep dünya genelinde önemli ölçüde farklılık gösterdiğinden, fiyat farklılıkları nispeten yaygındır. Kripto arbitrajının en basit örneği, örneğin 50.000 dolardan Bitcoin (BTC) satın almak ve kısa bir süre sonra farklı bir işlem platformunda 50.500 dolardan satarak neredeyse anında 500 dolarlık bir kâr elde etmektir.

Kulağa basit gelse de, aşağıda da göreceğiniz gibi risksiz değil.

Kimchi primi, Güney Kore işlem platformları ile diğer uluslararası eş değerleri arasındaki fiyat uyumsuzluklarını ifade eder. Kimchi, Güney Kore'ye özgü fermente edilmiş lahana yemeğidir.

Tarihsel olarak, bu bölgedeki popülaritesi nedeniyle Bitcoin, Güney Kore'de sıklıkla çok daha yüksek fiyatlardan işlem görmüş ve bu da arbitraj için birçok fırsat yaratmıştır. Ancak çeşitli kısıtlamalar nedeniyle bu primden yararlanmak oldukça zor olmuştur. 

Artık faaliyet göstermeyen FTX işlem platformunun kurucusu Sam Bankman Fried, 2017-2020 yıllarında Bitcoin'in "kimchi primi"nden yararlanmanın bir yolunu bulmuş ve bir keresinde ABD ve Güney Kore platformları arasındaki %50'lik fiyat farkından scalping yaparak kâr elde etmişti. Aynı başarıyı Japonya'da da gerçekleştirmeyi başardı ancak daha küçük bir kazanç elde etti.

2022 yılında, bir kişi hızlı kredi yardımıyla 1,1 milyon dolar değerinde ApeCoin (APE) elde etmeyi başardı. 

Bu, biraz daha karmaşık ve anlaşılması güç bir arbitraj (veya sizin nasıl yorumladığınıza bağlı olarak "saldırı") biçimidir. Söz konusu kullanıcı, APE airdrop'unu almak için 5 adet BAYC NFT'sini yıldırım hızıyla alıp satarak kâr elde etti. 

Kişi, bu NFT'lere tam olarak anlık görüntü alındığı anda sahip olarak, token'ları talep edebildi ve ardından NFT'leri hemen iade etti. Tüm süreç tek bir işlem bloğu içinde tamamlandı.

Daha fazla bilgi için Kraken Öğrenme Merkezi'ndeki Hızlı kredi nedir? başlıklı makalemize göz atın.

Her birinin kendine özgü özellikleri olan birkaç farklı kripto arbitraj stratejisi vardır:

Platformlar arası arbitraj, iki işlem platformu arasında varlık alım satımı yaparak fiyat farklarından kâr elde etmeyi içerir. Platformlar arası arbitrajın üç farklı türü vardır:

Bu temel strateji, iki merkezi işlem platformu arasındaki geçici fiyat uyumsuzluklarından kısa vadeli alım satımlar yapmayı içerir. Bu tür uyumsuzluklar uzun sürmez, dolayısıyla bir kullanıcının piyasa kendini ayarlamadan önce herhangi bir verimsizlikten yararlanacak kadar hızlı olması gerekir. 

Örnek: Diğer bazı kullanıcılarla konuştuktan sonra, birinin daha küçük, bilinmeyen ve herhangi bir tarayıcı tarafından izlenmeyen merkezi bir işlem platformunda büyük miktarlarda Litecoin (LTC) sattığını duyuyorsunuz. Sonuç olarak, fiyat genellikle diğer platformlara kıyasla %10 indirimle sunuluyor. 

Bu platforma para göndermenin artan karşı taraf riskini hesaba katarak, satıcı tüm varlıklarını satmadan ve fiyat düzeltmeden önce biraz Litecoin satın almak için 10.000 USDT gönderiyorsunuz. Fonların onaylanması için kısa bir süre bekledikten sonra işlem yapabiliyorsunuz.

Ancak satıcı, işlemi tamamlamış gibi görünüyor ve diğer kullanıcılar fırsattan hızla yararlandığı için indirim biraz azaldı. Şu anda Litecoin'i yalnızca %2,5 indirimle satın alabilirsiniz. İşlemi tamamlıyorsunuz, tercih ettiğiniz platforma para çekme talebini başarıyla gönderiyorsunuz, ardından Litecoin'i tekrar USDT'ye çeviriyorsunuz ve tüm ücretler düşüldükten sonra %2 getiri elde ediyorsunuz. 

Yukarıda açıklanan kimchi fiyat farkı, mekansal arbitrajın bir örneğidir ve dünyanın belirli bölgelerinde fiyatların farklı olmasından kaynaklanmaktadır.

Bazı işlem platformlarının yalnızca tek bir bölgede faaliyet göstermesi, bu belirli bölgelerdeki varlıklara olan talebi artırabilir. Önceden var olan kısıtlamaları veya engelleri dikkate alarak sermayeyi güvenli bir şekilde içeri ve dışarı aktarabiliyorsanız bu durumdan kaynaklanan primlerden faydalanabilirsiniz. 

Örnek: Yakın zamana kadar kripto işlemlerine son derece katı kısıtlamaların uygulandığı bir bölgede yeni bir işlem platformu açılıyor. Varlıklar, diğer bölgelerdeki daha büyük ve daha köklü platformlara kıyasla %10-50 daha yüksek fiyatlarla işlem görüyor.

Platformda herkes hesap açabilir ancak tüm para çekme işlemleri uzun bir şartlar listesine tabi. Bu kısıtlamaları doğrulamaya zaman ayırmadan, Solana (SOL) miktarını USDT'ye dönüştürülmek üzere gönderiyorsunuz.

Fonlar hesabınıza geçiyor ve Solana'yı %40 primle USDT'ye çeviriyorsunuz. Ancak, parayı çekmeye çalıştığınızda, söz konusu ülkenin vatandaşı olduğunuzu kanıtlamanız gerektiğini ve tüm para çekme işlemlerinin yoğun bir incelemeye tabi tutulduğunu fark ediyorsunuz.

Bunu gördüğünüzde, paranızı büyük olasılıkla asla geri alamayacağınızı fark ediyor ve zararı kabullenip konuyu kapatmaya karar veriyorsunuz.

Merkeziyetsiz işlem platformlarındaki (DEX) fiyatlar, merkezi platformlarda sunulan fiyatlardan bazen önemli ölçüde farklılık gösterebilir. Bu, merkeziyetsiz borsaların nasıl çalıştığının bir işlevi olabilir. Otomatik piyasa yapıcılar tarafından yönlendirildikleri ve merkezi muadillerinin faaliyetlerinden izole oldukları için ikisi arasında sıklıkla arbitraj fırsatları ortaya çıkabilir.

Uniswap, merkeziyetsiz borsanın sıkça kullanılan bir örneğidir. Uniswap hakkında daha fazla bilgi edinmek için Kraken Öğrenme Merkezi'ndeki bu makaleye göz atın. 

Örnek: Çeşitli merkeziyetsiz borsaları izledikten sonra, az işlem gören bir kripto varlığının, birkaç merkezi platforma kıyasla %50 daha yüksek bir fiyattan işlem gördüğünü fark ediyorsunuz. Arbitraj işlemini gerçekleştirmek için bu varlığı yüksek likiditeye sahip bir piyasadan satın alıyor ve söz konusu DEX tarafından desteklenen ve sizin kontrolünüzde olan bir Web3 cüzdanına aktarıyorsunuz. Para cüzdanınıza ulaştığında, işlemi gerçekleştirmeye hazırlanıyorsunuz.

Söz konusu havuzun likiditesi düşük ve bu da, işlemde önemli ölçüde kayma yaşayacağınız anlamına geliyor.

Ancak, dikkatli bir değerlendirmeden sonra, daha küçük bir pozisyonla devam etmeye karar veriyorsunuz. Tam %50'lik primi elde edemeseniz de, %20'lik bir kâr elde etmeyi başarıyorsunuz.

Yukarıdaki örnekler kripto arbitrajının özünü yansıtıyor ancak keşfedebileceğiniz, muhtemelen daha gelişmiş başka türler de var:

• Üçgen arbitraj: Bu arbitraj türü, üç varlığı üç aşamalı bir "üçgen" olarak kullanarak üç çift arasındaki fiyat farklılıklarından yararlanır. 

• Türev/spot fiyat arbitrajı: Bir varlığın spot fiyatı genellikle ilgili türev enstrümanın fiyatından sapar. Bu durum gerçekleştiğinde, kullanıcılar aynı varlık üzerinde delta nötr bir pozisyona girerek sürekli fonlama oranı ücretini (fiyatı tekrar dengeye getirmeye yardımcı olan) yakalamaya teşvik edilirler.

• P2P arbitrajı: Bazı platformlar, diğer kullanıcılarla doğrudan işlem yapmanıza olanak tanır. Bu piyasaların işleyiş biçimi nedeniyle, bu platformlar bazen büyük verimsizliklere yol açabilir. Piyasanın her iki tarafında da yer alarak ve fiyatı kendiniz belirleyerek, işlemin hangi tarafı gerçekleşirse gerçekleşsin değer elde etmeyi garanti edebilirsiniz. 

Örneğin, Bitcoin 50.000 ABD dolarından işlem görüyorsa ve siz hem 49.500 ABD dolarından alım hem de 50.500 ABD dolarından satış teklifinde bulunursanız, her iki teklif de kabul edilirse muhtemelen kâr elde edersiniz.

Kripto piyasalarında arbitraj yapmakla ilgilenen herkesin, karşı taraf riskini göz önünde bulundurarak, en iyi fırsatları sık sık sunan işlem platformlarında sermaye bırakmayı düşünmesi önerilir. Herhangi bir merkezi platformda bırakılan sermaye, siber saldırılar, iflas veya diğer sorunlar nedeniyle kayıp riskiyle karşı karşıya kalabilir.

Merkeziyetsiz platformlarda işlem yapıyorsanız fırsat doğduğunda kullanıma hazır olması için Web3 cüzdanlarınızda yeterli miktarda sermaye bulunduğundan emin olun.

Bazı kullanıcılar, birden fazla işlem platformunda fiyatları takip etmek için tarayıcılar kullanır. İnceleyebileceğiniz bir örnek:

• Arbitraj Tarayıcı: Merkezi ve Merkeziyetsiz Borsalar Arasında Arbitraj Tarayıcısı

Çoğu büyük ve yüksek likiditeye sahip işlem platformunun önemli arbitraj fırsatları yaratması olası değildir. Ancak, kripto para piyasası oldukça çeşitlidir ve çok çeşitli platformlarda yüzlerce farklı varlık işlem görmektedir. Yeterince dikkatli bakarsanız başkalarının kaçırdığı fırsatları keşfedebilirsiniz.

Bazı arbitraj işlemleri manuel olarak gerçekleştirilebilse de, kullanıcılar bu süreci bir işlem botu ile otomatikleştirmeyi faydalı bulabilir. Bazı hizmetler, tarayıcı ve yürütme yazılımını tek bir pakette birleştirir:

• Cryptohopper: Bir borsadan diğerine para göndermeden borsalar arasında yapılan arbitraj.

Bu botlar, bir API kullanarak işlem platformlarıyla doğrudan etkileşime geçebilir ve özel işlemleri çok daha hızlı bir şekilde gerçekleştirebilir. 

Tarayıcı veya bot olmadan kullanıcılar, geleneksel araçların izleyemediği benzersiz bir avantaja sahip olmadıkları sürece ciddi bir dezavantaj yaşar. Arbitraj fırsatlarını bulma ve bunlardan yararlanma sürecini hızlandırmak için yapabileceğiniz her şey, diğer kullanıcılara karşı avantajınızı artırabilir.

• Arbitraj yapmak isteyen kullanıcıların, arbitraj fırsatlarını tespit edip değerlendirmelerine yardımcı olabilecek pek çok araç mevcuttur. Bu da yeni başlayan bir kullanıcının bile bu stratejiyi nispeten hızlı bir şekilde denemeye başlayabilmesi anlamına gelir.

• Kripto para birimi varlıkları, çok çeşitli merkezi ve merkeziyetsiz platformlarda işlem görmektedir ve bu durum, kötüye kullanılabilecek birçok potansiyel verimsizlik sunmaktadır.

• Kripto arbitrajı, büyük dalgalanmalara dayanamayacak kullanıcılar için uygun olabilecek çok yüksek bir başarı oranı sunabilir. Daha yüksek varyanslı bir yaklaşım daha stresli olabileceğinden bazı kullanıcılar kripto arbitrajını psikolojik olarak daha kabul edilebilir bulabilir.

• Fiyat farklılıkları kayda değer olmadığı sürece, işlem yapmak için çok fazla sermayeniz yoksa önemli getiriler elde etmek zor olabilir.

• Kripto arbitrajı risksiz değildir. Kripto piyasalarından bu şekilde faydalanmak isteyen kullanıcıların karşılaştığı birçok zorluk vardır.

• Her stratejide olduğu gibi, aynı pastadan pay almak için diğer kullanıcılarla rekabet ediyor olacaksınız. Ne kadar başarılı olacağınız kendi araştırmanıza, deneyiminize ve uzmanlığınıza bağlıdır.

Bu tür bir kripto işlem stratejisi kesinlikle risksiz değildir. Nasıl gerçekleştirildiğine bağlı olarak bazı diğer stratejilere kıyasla riski daha düşük olabilir ancak yine de bir arbitraj tüccarının karşılaştığı çeşitli zorluklar vardır.

• Yerel kısıtlamalar: Yukarıdaki örneklerden birinde belirtildiği gibi, para yatırmak kolay olabilir ancak parayı çekmek çok daha zor olabilir. Herhangi bir nedenle fonlarınızı çekemiyorsanız o sermayeyi fiilen kaybetmiş sayılırsınız. Herhangi bir platforma para yatırmadan önce, platformun gerektirdiği KYC şartlarına çok dikkat edin. Diğer kullanıcıların deneyimlerini Reddit veya diğer forumlarda detaylı olarak paylaştığını görebilirsiniz. Bu, paranızı kaybetmenizi önleyebilir. 

• Cüzdan bakımı: Bazı durumlarda arbitraj fırsatı olabilir ancak siz bundan yararlanamayabilirsiniz. Bir varlık önemli bir primle işlem görüyor olabilir ancak paranızı yatırdıktan sonra bunun birkaç saat boyunca hesabınıza geçmeyeceğini fark edebilirsiniz, bu da arada neden hâlâ fark olduğunu açıklar. Bu durumda, sorun çözülene kadar bir süre sermayenize erişemeyebilir veya sermayenizi çekemeyebilirsiniz. 

• Limitli likidite: Merkeziyetsiz borsalarda işlem yaparken çok dikkatli olun ve işleme başlamadan önce her zaman beklenen kayma miktarını kontrol edin. İşlemi gerçekleştirmek için yeterli likidite yoksa fiyat kayması arbitrajın değerini tamamen ortadan kaldırabilir. Kraken Öğrenme Merkezi'ndeki DeFi'de güvende kalma başlıklı kılavuza göz atın.

• Uygulama hızı: Fiyat verimsizlikleri genellikle çok hızlı bir şekilde ortadan kalkar. Her arbitraj fırsatı, aynı işlemden kazanç elde etmeye çalışan diğer kullanıcıların da rekabetini çekecektir. Elbette, her kullanıcı her fiyat uyumsuzluğundan kâr elde edemez ve etmeyecektir. Her işlemin bazı maliyetleri vardır (örneğin işlem veya para çekme ücretleri) ancak başarı garantisi yoktur. Bir kullanıcı, piyasa düzeltme yapmadan önce arbitraj fırsatını yakalayacak kadar hızlı değilse bu strateji başarılı bir girişim olmaz. 

1. Parayı manuel olarak yeni ve beyaz listede olmayan bir adrese aktarıyorsanız işlemi onaylamadan önce her şeyi iki/üç kez kontrol edin. Kripto para piyasasında işlem yapan birçok kullanıcı, varlıklarını yanlış adrese göndermeleri veya "adres zehirlenmesi" olarak bilinen bir saldırının kurbanı olmaları nedeniyle kalıcı olarak para kaybediyor. 

2. Devam etmeden önce her fırsat için gerekli tüm ön araştırmayı mutlaka yapın. Bu, en güncel bilgilere ulaşmak için internette arama yapmayı veya diğer kullanıcılarla iletişime geçmeyi içerebilir. Beş dakikalık bir arama, sizi sermayenizin büyük bir kısmını kaybetmekten kurtarabilir. 

3. İşlemleri en verimli şekilde gerçekleştirmenizi sağlayan aracı bulmak için sunulan farklı araçları deneyin. 

4. Büyük ölçekli yatırımlara geçmeden önce çok küçük bir sermaye ile birkaç deneme yapın. Bir yazılım kullanıyorsanız paranızın büyük bir kısmını riske atmadan önce onu kapsamlı bir şekilde test edin. 

5. Benzersiz fırsatları nerede arayacağınızı ve hangi araçları kullanacağınızı belirlemek için aynı faaliyetlerde bulunan diğer kullanıcılarla görüşün. Kullanıcıların kendi avantajlarını sizinle paylaşmaları pek olası değildir ancak faydalı kaynaklar paylaşabilir ya da neye bakmanız gerektiği ve bunu nerede bulabileceğiniz konusunda size fikir verebilirler. 

6. Kalıpların dışında düşünün. En iyi arbitraj fırsatlarının bazıları muhtemelen en beklenmedik ve az bilinen yerlerde bulunur.

7. Son olarak, sermayenizin tamamını tek bir işleme yatırmayın ve her zaman riskinizi yönetin, böylece herhangi bir zarar kabul edilebilir zarar olsun ve gelecekteki işlemlere katılma kapasitenizi zayıflatmasın. Arbitraj işlemlerinin kendine özgü riskleri vardır (örneğin karşı taraf riski) ve bu riskleri tespit etmek her zaman kolay değildir. 

Özetle, kripto arbitrajı, yüksek profilli kullanıcılar tarafından sıklıkla kullanılan ve olumlu beklentiler sağlayabilen, denenmiş ve test edilmiş bir işlem stratejisidir.

Bazıları bunu "düşük riskli" olarak değerlendirse de kullanıcıların dikkat etmesi gereken kendine özgü zorlukları da vardır.

Artık arbitraj işlemlerinin nasıl çalıştığını anladığınıza göre, neden ücretsiz Kraken hesabınıza kaydolup 400'den fazla kripto para birimine erişim sağlamayasınız?

Kripto yolculuğunuza bugün başlayın!