Stablecoin theo thuật toán, giải thích

Các stablecoin phổ biến nhất hiện nay là stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định. Chúng có thiết kế tương đối đơn giản: với mỗi token phát hành trên blockchain sẽ có một đô la/euro/yên được giữ làm tài sản dự trữ.

Bất kỳ ai nắm giữ những token này đều có thể đổi mỗi token lấy một đơn vị của đồng tiền cơ sở tương ứng. Kết quả là token sẽ được giao dịch ở mức giá bằng—hoặc xấp xỉ bằng—giá của đồng tiền pháp định cơ sở. Xét cho cùng, không ai muốn trả nhiều hơn 1 đô la cho một token chỉ để đổi lấy đúng một đô la và cũng không ai muốn bán với mức chiết khấu thấp hơn giá trị đó.

Ngược lại hoàn toàn, stablecoin theo thuật toán không được “bảo chứng” bằng bất kỳ tài sản thực tế nào. Đúng như tên gọi, giá của chúng được quyết định hoàn toàn bởi các thuật toán. Hãy cùng khám phá nguyên lý hoạt động của chúng.

Stablecoin theo thuật toán seigniorage (hoặc token kép) thường dựa vào hai token: chính stablecoin đó và một token thứ hai gọi là token trái phiếu. Hai token này phối hợp với nhau để duy trì sự ổn định giá thông qua các cơ chế khuyến khích thị trường.

Khi stablecoin được giao dịch ở mức cao hơn một đô la, điều này cho thấy cầu vượt cung. Lúc này, giao thức sẽ điều chỉnh bằng cách đúc thêm đơn vị mới và phân phối chúng cho những người tham gia trong hệ sinh thái (ví dụ: những người nắm giữ token quản trị). Khi nguồn cung tăng, giá được kỳ vọng sẽ quay trở lại mức ngang bằng.

Khi stablecoin được giao dịch ở mức dưới một đô la, điều này cho thấy cung vượt cầu và giao thức phải giảm nguồn cung lưu hành. Đây là lúc token trái phiếu phát huy tác dụng. Ví dụ, nếu stablecoin hiện đang được giao dịch ở mức 0,75 đô la, giao thức cho phép người dùng mua token trái phiếu với giá này.

Token trái phiếu có thể được quy đổi sang 1 đô la khi stablecoin quay trở lại mức ngang bằng — có nghĩa là người mua sẽ kiếm được 0,25 đô la cho mỗi trái phiếu họ mua ở thời điểm hiện tại. Trong khi đó, giao thức sẽ thu hồi các stablecoin được sử dụng để mua trái phiếu, từ đó làm giảm nguồn cung lưu hành và giúp đưa stablecoin trở lại mức ngang bằng.

Có stablecoin theo thuật toán nào hoạt động với hệ thống một token không? Có, đó là stablecoin tái cơ cấu.

Nguyên lý của stablecoin tái cơ cấu vẫn tương tự như seigniorage: khi giá vượt quá một đô la, nguồn cung lưu hành sẽ tăng lên. Khi giá giảm xuống dưới một đô la, nguồn cung lưu hành sẽ giảm xuống.

Điểm khác biệt chính ở đây là stablecoin tái cơ cấu có nguồn cung linh hoạt với số lượng token lưu hành thay đổi (tái cơ cấu) dựa trên giá của chúng. Để minh họa, giả sử bạn có 10 token trong ví với tổng trị giá là 10 đô la. 

Nếu giá trị token tăng gấp đôi (tức là 10 token của bạn giờ trị giá 20 đô la), cơ chế tái cơ cấu sẽ giảm một nửa tổng nguồn cung của token. bao gồm cả số token trong ví của bạn.

Trong trường hợp này, số token bạn nắm giữ sẽ giảm từ mười xuống còn năm (với tổng giá trị 10 đô la theo giá hiện tại). Bạn không hề mất đi giá trị tính theo đô la mà chỉ là nguồn cung đã thu hẹp lại để phản ánh sự gia tăng giá trị. Tương tự, nếu 10 token của bạn giảm xuống còn tổng giá trị là 5 đô la, bạn có thể kỳ vọng số token mình nắm giữ sẽ tăng gấp đôi. 

Dù điều này ban đầu có thể khiến bạn lo ngại nhưng về bản chất không có gì thay đổi: bạn vẫn giữ nguyên tỷ lệ sở hữu của mình trong tổng số token đang lưu hành

Mặc dù không được xem là stablecoin theo thuật toán "thuần túy" (vì chúng dựa vào stablecoin được thế chấp), stablecoin theo thuật toán phân đoạn vẫn đáng được đưa vào phân khúc này.

Đúng như tên gọi, chúng sử dụng cơ chế thuật toán phân đoạn—một phương pháp tiếp cận kết hợp trong đó tài sản kỹ thuật số của hệ thống chỉ được thế chấp một phần. 

Với phương pháp tiếp cận này, một phần giá trị của stablecoin được bảo chứng bằng tài sản tiền điện tử — có thể là tiền điện tử (ví dụ: ETH) hoặc một stablecoin khác (DAI, USDC, USDT, v.v.). Sau đó, phần giá trị còn lại được tạo thành từ cơ chế thuật toán (thường liên quan đến việc điều chỉnh nguồn cung như đã đề cập ở trên).

Vì những lý do mà chúng tôi sẽ trình bày chi tiết trong phần tiếp theo, dữ liệu hiện tại cho thấy rằng thị trường ưa chuộng stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định và ở mức độ thấp hơn, stablecoin được bảo chứng bằng tiền điện tử, hơn là các stablecoin thuần thuật toán. Điều này thể hiện rõ qua việc các tài sản có thể chấp đang chiếm ưu thế trong danh sách các stablecoin có vốn hóa thị trường lớn nhất.

Dẫu vậy, phương án stablecoin theo thuật toán vẫn có một số ưu điểm so với stablecoin truyền thống.

Stablecoin được bảo chứng bằng tiền pháp định về bản chất là dựa vào niềm tin: người tham gia tin rằng một bên tập trung đang duy trì dự trữ đô la theo tỷ lệ 1:1. Rủi ro đối tác này có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng đối với mức neo giá nếu phát hiện ra rằng họ không thực sự có đủ dự trữ hoặc trong trường hợp bị can thiệp bởi cơ quan quản lý.

Ngược lại, mô hình stablecoin theo thuật toán hoạt động hoàn toàn trên chuỗi — và không yêu cầu tiền pháp định làm bảo chứng. Bất kỳ ai cũng có thể kiểm toán các hợp đồng thông minh làm nền tảng cho hệ thống.

Nhờ không bị ràng buộc bởi nguồn dự trữ trong thế giới thực, stablecoin theo thuật toán có thể nhanh chóng điều chỉnh nguồn cung lưu hành để đáp ứng nhu cầu tăng cao mà không cần sự can thiệp từ bên ngoài.

Do cơ chế phức tạp, stablecoin theo thuật toán phải đối mặt với một số nhược điểm lớn.

Sự kiện mất neo giá xảy ra khi stablecoin không còn duy trì được mức ngang bằng với tài sản mà nó theo dõi. Kịch bản này chính xác là điều mà các cơ chế của stablecoin được thiết kế để ngăn chặn — tuy nhiên, như các ví dụ trước đây đã chỉ ra, chúng thường không đủ sức ngăn không cho hệ thống sụp đổ.

Sự kiện mất neo giá có thể xảy ra do lỗi trong mã hoặc phổ biến hơn là do sự mất niềm tin vào stablecoin. Một ví dụ điển hình là sự sụp đổ của Terra khi giá trị của stablecoin UST sụp đổ, xóa sổ hàng trăm tỷ USD.

Việc không có tài sản thế chấp có thể được xem vừa là điểm mạnh vừa là điểm yếu trong hệ thống stablecoin. Một mặt, việc này loại bỏ rủi ro tập trung nhưng mặt khác, trong trường hợp xảy ra mất neo giá, việc này có thể làm trầm trọng thêm hiện tượng 'vòng xoáy tử thần': khi hông có mạng lưới an toàn là tài sản dự trữ bảo chứng phía sau, chỉ cần một sự suy giảm nhỏ về niềm tin vào hệ thống cũng có thể dẫn đến làn sóng bán tháo nhanh chóng và sự sụp đổ giá.

Tóm lại, trong số các loại stablecoin, stablecoin theo thuật toán có lẽ là loại 'thuần nhất' theo tinh thần của tiền điện tử — về lý thuyết, đóng vai trò như kho lưu trữ giá trị ổn định phi tập trung trong một thị trường tiền điện tử vốn đầy biến động.

Tuy nhiên, vì có cơ chế phức tạp nên việc xây dựng một stablecoin theo thuật toán có khả năng tồn tại bền vững theo thời gian vẫn là điều không hề dễ dàng. 

Sau khi tìm hiểu về nguyên lý hoạt động của stablecoin theo thuật toán, tại sao không khám phá những tài sản này trên Kraken nhỉ?

Kraken cho phép bạn mua, bán và giao dịch hơn 200 loại tiền điện tử, bao gồm các stablecoin hàng đầu.

Bắt đầu hành trình tiền điện tử của bạn ngay hôm nay!