Công nghệ blockchain là gì?

• Blockchain là hệ thống cơ sở dữ liệu phi tập trung lưu trữ dữ liệu một cách an toàn trên nhiều vị trí và không thể bị giả mạo.
• Thay vì dùng một thực thể duy nhất kiểm soát cơ sở dữ liệu, blockchain sử dụng mạng lưới máy tính phi tập trung (còn được gọi là "node") để giúp xác thực và ghi giao dịch.
• Công nghệ blockchain không chỉ liên quan đến tiền điện tử. Nó đang thay đổi các ngành như tài chính, chuỗi cung ứng, chăm sóc sức khỏe, v.v.
• Các lợi ích hàng đầu của công nghệ blockchain bao gồm tăng cường bảo mật và tính minh bạch, cải thiện hiệu quả và tiết kiệm chi phí trong nhiều ngành, tiềm năng đổi mới trong tương lai, cũng như khả năng tiếp cận toàn cầu.

Công nghệ blockchain là hệ thống phi tập trung, an toàn để lưu trữ dữ liệu không thể bị giả mạo và được xác thực bởi mạng máy tính. 

Mỗi khối trong blockchain đều có mã định danh riêng và được liên kết với khối tiếp theo bằng mật mã, khiến việc giả mạo khối đã ghi là gần như không thể.

Mã định danh riêng này giúp đảm bảo tính toàn vẹn của thông tin được lưu trữ trong cơ sở dữ liệu hoặc sổ cái. Nhờ kết hợp tài nguyên đào hoặc staking trong mỗi mạng, khả năng phục hồi trước các cuộc tấn công của tiền điện tử tăng lên, mang lại mức độ bảo mật dữ liệu cao hơn.

Bảo mật nâng cao là yếu tố quan trọng trong cách công nghệ blockchain tạo dựng niềm tin giữa các người dùng. Điều này đặc biệt rõ ràng trong lĩnh vực tiền điện tử và các lĩnh vực liên quan như tài chính phi tập trung (DeFi), hợp đồng thông minh và token không thể thay thế (NFT), trong đó blockchain đóng vai trò là cơ sở hạ tầng cốt lõi.

Trước khi tìm hiểu sâu hơn về công nghệ này, quan trọng là phải hiểu được đặc điểm chính của blockchain.

Về cơ bản, công nghệ blockchain là… 

• Có thể kiểm toán: Có thể dễ dàng theo dõi và xác minh dữ liệu được lưu trữ trên blockchain.
• Phân tán: Blockchain thường không thuộc quyền kiểm soát của một thực thể duy nhất, mà do mạng lưới đông đảo tình nguyện viên cùng quản lý.
• Cố định: Khi giao dịch đã được ghi vào sổ cái thì sẽ không thể thay đổi (trừ khi nhận được sự đồng thuận từ ít nhất 51% số node).

Mặc dù mỗi loại blockchain đều hoạt động dựa trên mạng lưới máy tính, nhưng có nhiều loại blockchain khác nhau dành cho các ngành công nghiệp và ứng dụng khác nhau. Dưới đây là bốn loại công nghệ blockchain chính có cách xây dựng và quyền khác nhau, nhằm phục vụ các trường hợp sử dụng riêng biệt. 

• Blockchain công khai: Blockchain công khai là loại blockchain dễ tiếp cận nhất, cung cấp một sổ cái kỹ thuật số phi tập trung cho phép tất cả mọi người thực hiện giao dịch. Loại blockchain này còn được gọi là blockchain không cần cấp phép. 
• Blockchain riêng tư: Blockchain riêng tư do một thực thể hoặc tổ chức duy nhất kiểm soát. Loại blockchain này thường được sử dụng cho các ứng dụng doanh nghiệp và có thể được gọi là blockchain cần cấp phép.
• Hybrid blockchain: Đúng như tên gọi, hybrid blockchain kết hợp các yếu tố của blockchain công khai và riêng tư. Tức là một số phần trong mạng được phép truy cập công khai, trong khi những phần khác chỉ dành cho quyền truy cập riêng tư.
• Blockchain liên kết: Blockchain liên kết là một loại blockchain riêng tư được chia sẻ trong một nhóm các tổ chức. Các tổ chức này hợp tác để xác thực giao dịch và duy trì mạng lưới.

Hãy hình dung blockchain như những khối ảo chứa đầy dữ liệu được liên kết với nhau bằng mật mã để tạo thành một chuỗi kỹ thuật số có thể theo dõi. Các máy tính giúp cập nhật, quản lý và xác minh thông tin trên blockchain được gọi là “node”. 

Khi được khởi tạo, giao dịch blockchain sẽ được truyền phát trên toàn bộ mạng lưới blockchain. Sau đó, mỗi node sẽ tiến hành xác minh giao dịch để đảm bảo người gửi có đủ tiền và không cố tình gian lận bằng cách chi tiêu cùng một giao dịch hai lần.

Sau khi xác minh hoàn tất, giao dịch sẽ được thêm vào khối mới rồi ghi vào sổ cái blockchain, tạo thành bản ghi giao dịch theo thứ tự thời gian.

Ngoài mạng lưới node phi tập trung, sổ cái blockchain còn được tạo nên từ nhiều thành phần quan trọng khác.

Ngày nay, blockchain được bảo mật bằng mật mã — một hệ thống mã hóa và giải mã thông tin nhằm phục vụ việc trao đổi riêng tư qua mạng công khai.

Vào đầu những năm 1900, các cơ quan quân sự và tình bào chủ yếu sử dụng mật mã, đặc biệt trong thời gian chiến tranh, khi cần các hệ thống giao tiếp bí mật để chia sẻ thông tin giữa các điểm.

Ngày nay, mật mã đóng vai trò nền tảng trong ngành công nghiệp tài sản kỹ thuật số. Các dự án tận dụng kỹ thuật mật mã để bảo mật giao dịch được gửi qua mạng blockchain công khai và cho phép người dùng chứng minh quyền sở hữu tài sản của mình.

Để tìm hiểu thêm về mật mã, hãy xem bài viết Các loại tiền điện tử sử dụng mật mã như thế nào? của chúng tôi

Được hình dung như một giải pháp thay thế cho cơ sở dữ liệu đáng tin cậy, sổ cái phân tán hướng đến việc cung cấp khả năng giám sát tốt hơn cho người dùng trong quá trình duy trì dữ liệu, đồng thời giảm bớt trách nhiệm cho các thực thể có thể đang đóng vai trò chủ sở hữu tập trung của các thông tin nhạy cảm này. 

Chính vì tác động này, nhiều ngành công nghiệp và tổ chức đang sử dụng blockchain để thiết lập mạng lưới đáng tin cậy nhằm đơn giản hóa việc chia sẻ thông tin và quy trình ghi chép, đồng thời cải thiện hiệu suất và tính bảo mật. 

Trong giao thức blockchain, cơ chế đồng thuận sẽ thiết lập sự đồng thuận giữa các node về tình trạng của sổ cái và tính hợp lệ của giao dịch.

Cơ chế này đảm bảo rằng tất cả các node trong mạng đều tuân thủ quy tắc, đạt được nhận thức chung về tình trạng hiện tại của blockchain và đồng ý về các giao dịch sẽ được thêm vào sổ cái. Về bản chất, đây là cơ chế cho phép xây dựng niềm tin phi tập trung và ngăn chặn hành vi chi tiêu kép cũng như các hình thức gian lận khác trong hệ thống sổ cái phân tán.

Trong suốt những năm qua, nhiều loại cơ chế đồng thuận khác nhau đã xuất hiện; mỗi loại đều có hệ thống riêng để khích lệ hành vi tốt giữa các node và ngăn chặn hoạt động độc hại. Các cơ chế nổi bật nhất được sử dụng rộng rãi trong các mạng blockchain tập trung vào tiền điện tử là bằng chứng công việc và bằng chứng cổ phần.

Blockchain trong tiền điện tử đề cập đến công nghệ cơ sở hỗ trợ cho tiền điện tử như Bitcoin, Ethereum và nhiều loại tiền điện tử. 

Trong bối cảnh tiền điện tử, blockchain đóng vai trò nền tảng giúp các loại tiền kỹ thuật số tồn tại. 

Mỗi giao dịch tiền điện tử đều được ghi lại trên blockchain, trong đó mạng lưới node độc lập phân tán toàn cầu sẽ xác minh từng giao dịch.

Quá trình này giúp đảm bảo rằng tất cả giao dịch đều minh bạch, có thể theo dõi và bảo mật, qua đó hạn chế các vấn đề như chi tiêu kép hoặc gian lận.

Sự kết hợp giữa mật mã và cơ chế đồng thuận phân tán cho phép các blockchain vận hành tự chủ, tạo nên hệ thống cho phép người dùng giao dịch trực tiếp với nhau mà không cần dựa vào sự tin cậy. 

Kết quả là công nghệ blockchain đã trở thành yếu tố cốt lõi trong lĩnh vực tiền điện tử, cho phép triển khai mọi thứ, từ thanh toán ngang hàng đơn giản đến các ứng dụng tài chính phi tập trung phức tạp.

Nhờ tính bảo mật cao và khả năng cố định, blockchain đã trở thành hệ thống phù hợp cho nhiều ngành công nghiệp.

Mặc dù tốc độ ứng dụng lợi ích của blockchain ở một số ngành nhanh hơn các ngành khác, nhưng tất cả đều đang khám phá tiềm năng mà công nghệ này mang lại. Thông qua phân quyền thông tin giữa các người dùng, blockchain mở ra khả năng nâng cao tính minh bạch trong mọi ngành.

Một số ví dụ về những gì blockchain có thể làm đã được định hình rõ ràng và đang được hàng triệu người áp dụng trên toàn cầu, nhưng cũng có các ví dụ blockchain khác vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm ý tưởng.

Trường hợp sử dụng ban đầu và vẫn phổ biến nhất của công nghệ blockchain là hỗ trợ các loại tiền điện tử.

Nhờ đặc tính ngang hàng và khả năng chống kiểm duyệt, blockchain đã cho phép các nhà phát triển tạo ra đủ loại dự án tiền điện tử phục vụ cho nhiều mục đích khác nhau. 

Ví dụ thực tế: Tài sản tiền điện tử như Bitcoin (BTC) và Tether (USDT) cho phép các cá nhân giao dịch trực tiếp với nhau ở tốc độ gần như ngay lập tức, mà không cần phải có trung gian tham gia trong quá trình.

Để di chuyển các mục từ nơi này đến nơi khác, nhiều người tham gia phải dựa vào các hệ thống khác nhau để theo dõi và xử lý. Công nghệ blockchain có thể giúp giảm bớt các rào cản do những hệ thống khác nhau này tạo ra, loại bỏ chi phí và các điểm có thể xảy ra lỗi trong quá trình. 

Ví dụ thực tế: Blockchain được quản lý của Amazon là ví dụ tiêu biểu về dịch vụ cung cấp cho các công ty khác công cụ để triển khai mạng blockchain riêng tư nhằm quản lý chuỗi cung ứng.

Ngày nay, hồ sơ y tế thường được lưu trữ bởi các trung tâm dữ liệu tập trung. Điều này phát sinh thêm chi phí và rủi ro cho các thực thể được giao phó trách nhiệm. Thông tin trong các hồ sơ này có thể dễ bị rò rỉ bảo mật hoặc khó chia sẻ với các bệnh viện khác trên toàn thế giới. Một số chuyên gia tin rằng công nghệ blockchain có thể giúp bảo mật và xác minh hồ sơ, cho phép cá nhân quản lý dữ liệu một cách tự chủ hơn.

Ví dụ thực tế: MedRec, Ancile và OmniPHR chỉ là một số ví dụ về các giải pháp tận dụng công nghệ blockchain để quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử.

Các công ty bảo hiểm đã sử dụng công nghệ blockchain để tăng cường hiệu quả hoạt động trong nhiều năm qua. Nhiều người tin rằng tính phi tập trung và khả năng tạo ra hồ sơ giao dịch không thể thay đổi của blockchain có thể giúp giải quyết các vấn đề như gian lận, tranh chấp bồi hoàn và thời gian xử lý chậm. 

Ví dụ thực tế: Vào năm 2023, TradeWaltz đã ra mắt giải pháp blockchain bảo hiểm. Hai trong số các nhà cung cấp bảo hiểm lớn nhất của Nhật Bản, Sompo và Tokio Marine, hiện cung cấp các sản phẩm bảo hiểm hàng hải sử dụng nền tảng của TradeWaltz.

Các công ty cũng đã nhận thấy tiềm năng của cơ sở hạ tầng dựa trên blockchain trong việc cách mạng hóa ngành năng lượng toàn cầu. Bằng cách cho phép giao dịch năng lượng ngang hàng và hỗ trợ tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo, blockchain có thể biến đổi cách năng lượng được sản xuất, phân phối và tiêu thụ.

Ví dụ thực tế: Power Ledger (POWR) là ví dụ về dự án tiền điện tử sử dụng công nghệ blockchain để tạo ra các thị trường giao dịch năng lượng ngang hàng, cho phép mọi người token hóa và giao dịch các hàng hóa môi trường như tín chỉ carbon và chứng chỉ năng lượng tái tạo.

Để xử lý thông tin cá nhân của khách hàng, cần có các hệ thống an toàn, mạnh mẽ, có thể truy cập và không thể bị giả mạo. Blockchain có thể hỗ trợ nhu cầu này bằng cách tự động hóa quy trình xác minh danh tính và trao cho cá nhân quyền kiểm soát lớn hơn đối với thông tin cá nhân của họ. 

Ví dụ thực tế: Diễn đàn kinh tế thế giới sử dụng một giải pháp dựa trên blockchain gọi là Danh tính số khách du lịch đã biết (còn gọi là KTD) nhằm đơn giản hóa việc đi lại xuyên biên giới bằng cách giảm thiểu nhu cầu dùng giấy tờ vật lý.

Trong một xã hội dân chủ, bỏ phiếu đóng vai trò trung tâm trong việc xác định kết quả của các cuộc bầu cử địa phương và quốc gia. Một số chuyên gia đã tuyên bố rằng những đổi mới công nghệ của cơ sở dữ liệu blockchain có thể chấm dứt các cuộc bầu cử gây tranh cãi.

Ví dụ thực tế: Follow My Vote và Voatz là các giải pháp bỏ phiếu dựa trên blockchain nhằm cung cấp cho công dân Hoa Kỳ một cơ chế bỏ phiếu an toàn và đáng tin cậy hơn.

Token không thể thay thế (NFT) đã cho thấy cách con người có thể sử dụng blockchain để theo dõi và xác minh tính xác thực và quyền sở hữu của các tệp kỹ thuật số – điều vốn không thể thực hiện được trước khi công nghệ blockchain ra đời. Kể từ đó, nhiều công ty khác đã tạo ra giải pháp blockchain riêng để theo dõi và xác minh tính xác thực của các sản phẩm thực.

Ví dụ thực tế: Liên minh Blockchain Aura, Authena và Seal đang phát triển các giải pháp dựa trên blockchain để đảm bảo nguồn gốc của các sản phẩm cụ thể.

Với ứng dụng phù hợp, công nghệ blockchain có thể là bước ngoặt cho các ngành công nghiệp trên toàn thế giới.

Ví dụ: một trong những lợi thế lớn của việc sử dụng blockchain phân tán công khai so với sổ cái ngân hàng riêng là tất cả các node đều giữ bản sao hồ sơ tài chính. Nhờ đó, loại bỏ mọi điểm lỗi đơn lẻ, cho phép toàn bộ sổ cái được khôi phục từ một node duy nhất ngay cả khi 99% mạng lưới gặp sự cố.

Ngoài ra, blockchain được thiết kế để chống giả mạo. Để thay đổi chỉ một giao dịch đang chờ xử lý sẽ cần kiểm soát ít nhất 51% tổng số node trong mạng lưới. Điều này gần như là bất khả thi khi xét đến tính chất phân tán toàn cầu của các node và chi phí tài nguyên cần thiết để tấn công các mạng blockchain đã được thiết lập.

Sau khi được mạng xác nhận, giao dịch trở thành vĩnh viễn và không thể sửa đổi. Điều này thúc đẩy tính toàn vẹn của dữ liệu và cũng là một trong nhiều lý do khiến blockchain cực kỳ an toàn. 

Phần sau đây sẽ phân tích rõ hơn về những lợi ích chính của công nghệ blockchain và cách công nghệ này trở thành nền tảng của cơ sở hạ tầng kỹ thuật số hiện đại. 

• Tăng cường bảo mật và tính minh bạch: Các giao dịch trên blockchain là cố định, có nghĩa là chúng không thể bị thay đổi hoặc xóa, điều này đảm bảo tính toàn vẹn của dữ liệu. Nhờ cấu trúc phi tập trung và mã hóa, blockchain trở nên cực kỳ khó bị gian lận và hack. Ngoài ra, hệ thống sổ cái mở cho phép tất cả các bên tham gia xem và xác minh giao dịch, tạo ra sự tin tưởng và khiến quá trình kiểm toán và xác minh trở nên dễ dàng và đáng tin cậy.
• Tăng cường hiệu quả và tiết kiệm chi phí: Blockchain cắt giảm chi phí và tăng tốc độ giao dịch bằng cách cho phép tương tác ngang hàng trực tiếp. Hợp đồng thông minh — các thỏa thuận tự thực hiện được mã hóa vào hệ thống — tự động hóa các tác vụ và giúp giảm thiểu sai sót. Qua đó, loại bỏ nhu cầu lưu trữ dữ liệu tập trung và trung gian tài chính truyền thống, giúp giảm chi phí và tăng hiệu quả cho quy trình kinh doanh.
• Tiềm năng đổi mới: Blockchain không dừng lại ở tính bất biến; nó là bệ phóng cho sự đổi mới. Hợp đồng thông minh cho phép các thỏa thuận tự động thực hiện mà không cần trung gian, dẫn đến các ứng dụng phi tập trung (dApp). Đồng thời cũng cho phép tạo ra token kỹ thuật số có thể đại diện cho tài sản thế giới thực, mở ra các mô hình kinh doanh và sản phẩm tài chính mới.
• Khả năng tiếp cận toàn cầu và điều chỉnh quy mô: Phạm vi toàn cầu và mở rộng quy mô chính là chìa khóa giúp blockchain tạo nên tác động ngày càng lớn. Bất kỳ ai có quyền kết nối internet đều có thể tham gia vào mạng blockchain để thực hiện giao dịch quốc tế nhanh chóng với chi phí thấp. Các tiến bộ như Blockchain lớp 2 và Mạng Lightning giúp tăng khả năng xử lý giao dịch của một số blockchain, trong khi cải thiện kết nối giữa các blockchain cho phép thực hiện giao dịch xuyên chuỗi và chia sẻ dữ liệu thông suốt.

Đầu tư vào blockchain có thể có nhiều hình thức khác nhau, tùy thuộc vào khả năng chấp nhận rủi ro, mục tiêu tài chính và kiến thức về thị trường.

 Một vài lựa chọn cho những người muốn tham gia đầu tư vào blockchain: 

• Cân nhắc việc mua tiền điện tử trực tiếp bằng cách sử dụng nền tảng giao dịch tiền điện tử đáng tin cậy như Kraken. Giống như mọi chiến lược đầu tư, bạn cần nghiên cứu kỹ lưỡng và chỉ nên đầu tư trong phạm vi lỗ có thể chịu được.
• Đầu tư vào các công ty hoặc quỹ ETF tập trung vào blockchain (như Bitcoin ETF) nhằm tiếp cận rộng hơn với ngành này, bao gồm các công ty đang phát triển công nghệ blockchain hoặc ứng dụng công nghệ này theo những cách sáng tạo.

Giống như bất kỳ hình thức đầu tư nào, sự thẩm định kỹ lưỡng là chìa khóa thành công. Hiểu công nghệ và thị trường có thể giúp bạn đưa ra quyết định sáng suốt hơn.

Hãy xem bài viết của chúng tôi về cách tự thực hiện nghiên cứu để có thêm mẹo khi bắt đầu tham gia vào lĩnh vực tiền điện tử.

Kraken giúp bạn dễ dàng kết nối với các phần khác nhau trong hệ sinh thái blockchain đang thay đổi thế giới. Hãy bắt đầu khám phá thế giới công nghệ blockchain thú vị bằng cách đăng ký tài khoản Kraken ngay hôm nay.