Biến động thị trường tiền điện tử: Định nghĩa và cách ứng phó

• Trong suốt một thời gian dài, thị trường tiền điện tử thường biến động mạnh hơn so với thị trường truyền thống, nhưng dữ liệu gần đây cho thấy xu hướng này có thể đang dần hạ nhiệt. 

• Nguyên nhân của mức biến động cao này có thể đến từ tính thanh khoản (cung và cầu), quy định và việc thị trường tiền điện tử bị ảnh hưởng lớn bởi yếu tố tâm lý. 

• Biến động càng lớn thì hồ sơ về rủi ro và lợi nhuận sẽ càng cực đoan. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn có thể áp dụng các bước đơn giản để kiểm soát tác động của biến động lên tiền điện tử, nội dung mà chúng ta sẽ tìm hiểu dưới đây. 

Thị trường tiền điện tử từ lâu đã được biết đến với mức độ biến động cực lớn, nhất là khi so sánh với các thị trường tài chính truyền thống.

Do gần như ai cũng có thể đầu cơ vào tài sản kỹ thuật số kém thanh khoản vào mọi thời điểm trong ngày nên biến động mạnh trở thành đặc trưng tất yếu của thị trường này.

Trong khi nhiều nhà giao dịch bị thu hút bởi chính yếu tố biến động mạnh, nhiều người khác lại coi đây là một trong những yếu tố khiến tiền điện tử trở thành loại tài sản rủi ro rất cao.

Bài viết này xem xét các ví dụ về biến động trong lịch sử tiền điện tử, lý do khiến tài sản này biến động mạnh hơn thị trường truyền thống và cách nhà đầu tư có thể kiểm soát biến động tiền điện tử.

Kể từ giao dịch đầu tiên được ghi nhận vào ngày 12 tháng 10 năm 2009, Bitcoin (BTC) đã trải qua nhiều biến động giá mạnh:

Giá thấp nhất từng được ghi nhận là $0,00099 mỗi đồng tiền điện tử vào năm 2009. Vào năm 2010, BTC đóng cửa ở mức $0,30 - tương ứng với mức tăng 9.900% cho năm đó.

Bitcoin được biết đến với các đợt sụt giảm mạnh trong năm và trong mỗi chu kỳ, trong đó, đợt lớn nhất diễn ra vào tháng 6 năm 2011. Sau sự cố sàn giao dịch Mt. Gox bị tấn công, Bitcoin lao dốc từ ~$31 xuống $2 trong vòng vài tháng, giảm tới 93% giá trị. Từ 2013 đến 2022, Bitcoin còn chứng kiến thêm bốn lần thoái lui từ 50% trở lên, bất chấp việc liên tục đạt các mức cao nhất mọi thời đại mới.

Biến động của Bitcoin đã bớt cực đoan dần theo thời gian, có thể là do vốn hoá thị trường tăng (cần nhiều vốn hơn để tạo ra mức tác động tương đương hoặc lớn hơn).

Các altcoin thường biến động mạnh hơn Bitcoin, với nhiều đồng tiền điện tử từng giảm hơn 90% trước khi phục hồi. Từ năm 2013 đến 2015, Litecoin (LTC) đã giảm 97% từ mức cao $50 xuống còn $1,30. Sau đó phục hồi lên mức cao mới là $360 vào năm 2017, đánh dấu mức tăng 27.600% từ mức thấp của năm 2015.

Mức giảm lớn nhất trong một ngày của Bitcoin là ~50% vào ngày 12 tháng 3 năm 2020 trong đợt "Sập do Covid".

Lưu ý rằng phần lớn các loại tiền điện tử không thể phục hồi sau những đợt sụt giảm như vậy. Trong hơn 24.000 loại tiền điện tử từng được CoinGecko niêm yết từ năm 2014 đến nay, 14.039 loại đã ngừng hoạt động (tính đến thời điểm công bố).

Biến động là mức độ dao động giá của một tài sản tài chính trong một giai đoạn cụ thể. 

Nói một cách đơn giản, một tài sản có biến động giá lớn trong thời gian ngắn được xem là có mức độ biến động cao hơn so với tài sản có biến động giá tương đối ổn định. 

Như đã chứng minh ở trên, tiền điện tử nổi tiếng là có tính biến động cao. Các nhà đầu tư nên hết sức thận trọng và quản lý rủi ro một cách chặt chẽ khi tương tác với những thị trường này.

Có nhiều yếu tố giải thích tại sao thị trường tiền điện tử có xu hướng biến động hơn so với thị trường truyền thống, nhưng bài viết này tập trung vào những yếu tố sau:

• Thiếu thanh khoản.

• Thiếu sự rõ ràng về quy định.

• Bị chi phối bởi nhà đầu tư bán lẻ và yếu tố tâm lý.

Các yếu tố này sẽ được thảo luận chi tiết hơn bên dưới.

Từ năm 2020 đến 2024, Bitcoin đã biến động gấp ba đến bốn lần so với các chỉ số thị trường chứng khoán khác nhau. Tuy nhiên, Bitcoin có thể ít biến động hơn so với các chứng khoán lớn hơn (Netflix là một ví dụ rõ ràng) và trong vài năm qua, đôi khi đã ít biến động hơn nhiều công ty trong S&P 500. 

Trong năm qua (2023 đến 2024), chúng ta đã thấy biến động thực thế suy giảm đáng kể. Nguyên nhân có thể là gì?

• Với sự ra đời của các quỹ ETF giao ngay Bitcoin và Ethereum (ETH), tiền điện tử đang dần được các tổ chức tài chính chấp nhận rộng rãi hơn với tư cách là một loại tài sản. Nhờ các tổ chức này, thị trường thường có thêm thanh khoản và xu hướng đầu tư dài hạn rõ rệt hơn. Các công ty tư nhân và ETF kiểm soát khoảng 6% nguồn cung lưu hành. 

• Việc xác lập giá cần thời gian, bởi tiền điện tử vẫn là một loại tài sản mới nổi. Bitcoin chỉ mới xuất hiện được 15 năm và nhiều altcoin thì chưa đến một năm tuổi. Sau 15 năm, có lẽ Bitcoin đã tiến sát hơn nhiều đến mức giá thị trường hợp lý.

Để biết thêm thông tin về các quỹ hoán đổi danh mục Bitcoin và Ethereum, hãy tham khảo bài viết ETF tiền điện tử là gì? của Trung tâm học tập Kraken của chúng tôi

Có thể có ba lý do chính khiến tài sản tiền điện tử có xu hướng biến động hơn so với các thị trường khác. Hãy cùng khám phá từng lý do này một cách chi tiết hơn.

Điều gì khiến giá Bitcoin tăng và giảm? Cung và cầu là một yếu tố, đồng thời gắn liền chặt chẽ với tính thanh khoản, bởi nhà đầu tư nắm giữ đồng tiền điện tử số lượng lớn có thể dễ dàng làm giá biến động.

Các thị trường truyền thống nổi tiếng do có thanh khoản cao và nhìn chung có tính thanh khoản tốt hơn so với thị trường tiền điện tử.

Thanh khoản góp phần tạo nên một thị trường ổn định bằng cách giảm thiểu các biến động giá cực đoan và hành vi thao túng thị trường. Vì nhiều loại tiền điện tử thường có thanh khoản kém nên cũng dễ bị tổn thương hơn trước sự kiện tin tức toàn cầu ảnh hưởng đến tài sản rủi ro.

Hiện không có đồng thuận chung nào về cách tiền điện tử nên được quản lý trên phạm vi toàn cầu, và lập trường đối với tiền điện tử cũng rất khác nhau giữa các quốc gia. Kết quả là, một quốc gia lớn quyết định cấm tiền điện tử có thể gây tác động mạnh đến giá, như đã xảy ra vào năm 2021 ở Trung Quốc.

Trong lịch sử, thị trường tiền điện tử chủ yếu do nhà đầu tư bán lẻ chi phối và thường bị ảnh hưởng mạnh bởi các biến động giá.

Mặc dù có thể cố định giá Bitcoin bằng cách so sánh với các tài sản tương tự và chi phí sản xuất, nhưng tâm lý từ tin tức vẫn đóng vai trò quan trọng trong cách mọi người giao dịch tiền điện tử.

Do không có các thước đo định giá rõ ràng cho tiền điện tử như trong thị trường truyền thống, tâm lý thị trường có thể là yếu tố chi phối lớn đến hoạt động đầu cơ tại thị trường tiền điện tử.

Một nghiên cứu năm 2022 phân tích các yếu tố thúc đẩy biến động của Bitcoin đã xác định bốn yếu tố, nhìn chung củng cố các ý tưởng đã đề cập ở trên:

• Xu hướng Google.

• Tổng số lưu hành.

• Niềm tin của người tiêu dùng.

• Chỉ số S&P500 (Bitcoin đã giao dịch rất giống với S&P500 trong một số thời kỳ).

Dưới đây là bốn phương pháp có thể đo lường sự biến động của tiền điện tử:

Biến động lịch sử (HV): Biến động lịch sử đo lường mức dao động giá của một loại tiền điện tử trong một khoảng thời gian nhất định. Chỉ số này thường được tính bằng độ lệch chuẩn của lợi tức giá và được biểu thị dưới dạng phần trăm hàng năm. Biến động lịch sử cao cho thấy rằng giá đã dao động mạnh trong quá khứ, trong khi biến động thấp cho thấy biến động giá ổn định hơn.

Phạm vi thực trung bình (ATR): Phạm vi thực trung bình của một tài sản tính toán phạm vi giá trung bình được xem xét trong một khoảng thời gian nhất định. Ví dụ: ATR 20 kỳ trên khung thời gian hàng ngày sẽ tính mức dao động giá trung bình mỗi ngày bằng cách xem xét dữ liệu của 20 ngày gần nhất. ATR là một chỉ báo kỹ thuật có thể dễ dàng truy cập trên nền tảng Kraken Pro, và có thể cung cấp một số chỉ dẫn về biến động dự kiến trong bất kỳ khoảng thời gian nào mà bạn quan tâm. 

Chỉ số biến động: Thị trường truyền thống có một chỉ số gọi là “VIX” - một chỉ số biến động đo lường "...mức biến động kỳ vọng trong 30 ngày của thị trường chứng khoán Mỹ". Tiền điện tử vẫn chưa có chỉ số nào tương đương. Tuy nhiên, vào tháng 6 năm 2023, một nghiên cứu đã được công bố và trình bày chi tiết việc phát triển một chỉ số biến động chuyên cho thị trường này mang tên "CVIX". Bạn có thể tìm hiểu thêm ở đây.

Dải Bollinger: Dải Bollinger là một chỉ báo kỹ thuật khác có thể được sử dụng để hiển thị trực quan mức độ biến động và có khả năng nêu bật thời điểm biến động sắp tăng. Khi các dải thu hẹp và co lại rõ rệt thường là dấu hiệu cho thấy biến động sẽ gia tăng ngay sau đấy dưới dạng đột phá (hoặc đột phá giả). 

Quản lý rủi ro là yếu tố cốt lõi của mọi chiến lược đầu tư hiệu quả. Mặc dù thị trường tiền điện tử có thể mang lại lợi nhuận vượt trội so với các thị trường khác, nhưng đi kèm với lợi nhuận cao là rủi ro rất thực tế rằng tài sản bạn đầu tư có thể sụp đổ và không bao giờ phục hồi. 

Dưới đây là những bước thực tế mà một số nhà giao dịch có thể cân nhắc áp dụng để đối phó với biến động của thị trường tiền điện tử:

Mặc dù có rất nhiều loại tiền điện tử mới được tạo ra mỗi ngày, nhưng vẫn còn nhiều đồng tiền điện tử lâu đời nổi tiếng hơn trên thị trường, có lịch sử giá dài và có thể dùng để đo lường mức độ biến động.

Thông tin này sau đó có thể được sử dụng để xác định quy mô vị thế, phù hợp với khẩu vị rủi ro của bạn. Ví dụ: nếu bạn dự định đầu tư vào Bitcoin trong 5 năm tới, bạn có thể chịu một mức sụt giảm 50%+ nữa mà không chịu thua (bán tháo)?

Nhà tâm lý học giao dịch Mark Douglas nổi tiếng với nhận định "Bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra" về thị trường. Đây là một khái niệm mà tất cả các nhà đầu tư phải chấp nhận khi cân nhắc mức độ rủi ro họ cần phải chịu.

Dù bạn có thể lập luận rằng Bitcoin khó có khả năng giao dịch về không, nhưng một sự kiện thiên nga đen có thể xóa sổ một tỷ lệ lớn vốn hoá thị trường của nó chỉ sau một đêm. Altcoins — đặc biệt là memecoins — có khả năng sập đột ngột và không thể phục hồi cao hơn nhiều. Chỉ trong tháng 4, các nhà đầu tư đã mất $26,7 triệu vào memecoins đã "bị rút vốn bất ngờ" trên Solana.

Tính trung bình chi phí bằng đô la là một cách đơn giản để tích lũy đồng tiền điện tử bằng cách mua một số lượng cố định theo các khoảng thời gian đều đặn. Thay vì đầu tư toàn bộ vốn trong một lần, bạn có thể tận dụng tốt hơn biến động chung bằng cách 'trung bình giá xuống'.

Cách tiếp cận này có thể mang lại mức giá trung bình tốt hơn nếu thị trường đảo chiều theo hướng có lợi, dù tất nhiên là điều này không được đảm bảo. Cách này cũng giúp giảm tác động về mặt tâm lý và tài chính do biến động gây ra vì bạn chỉ đầu tư từng phần nhỏ theo kế hoạch đã định trước. 

Để biết thêm thông tin về phương pháp tính trung bình chi phí bằng đô la trong tiền điện tử, hãy xem hướng dẫn hoàn chỉnh của Trung tâm học tập Kraken của chúng tôi tại đây.

Biến động làm phân cực cả rủi ro lẫn lợi nhuận, nhưng đối với các nhà giao dịch trong ngày, nó đồng nghĩa với cơ hội. Tài sản càng biến động thì khả năng xuất hiện thiết lập giao dịch càng lớn. Nếu có đủ thanh khoản, biến động sẽ cho phép các nhà giao dịch trong ngày vào và thoát vị thế nhanh, từ đó liên tục chốt những khoản lợi nhuận nhỏ. 

Giống như mọi hình thức giao dịch và đầu tư khác, việc tính toán quy mô vị thế chính xác từ trước có thể giúp các nhà giao dịch trong ngày tăng trưởng vốn một cách chậm rãi và an toàn, tránh làm vỡ tài khoản.

Điều này đặc biệt quan trọng với các nhà giao dịch trong ngày giao dịch lướt sóng có đòn bẩy, vì chỉ một sơ suất — như không đặt mức dừng lỗ — cũng có thể nhanh chóng dẫn đến phát mại. 

Giờ bạn đã hiểu định nghĩa và tầm quan trọng của biến động của thị trường tiền điện tử, tại sao không tận dụng và mở một tài khoản Kraken miễn phí ngay hôm nay.

Kraken cho phép bạn mua, bán và giao dịch hơn 620+ loại tiền điện tử, bao gồm Bitcoin (BTC) và Ethereum (ETH).

Bắt đầu hành trình tiền điện tử của bạn ngay hôm nay! 

Những tài liệu này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin chung và không phải là lời khuyên đầu tư, khuyến nghị hoặc chào mời mua, bán, staking hoặc nắm giữ bất kỳ loại tiền điện tử nào hoặc tham gia vào bất kỳ chiến lược giao dịch cụ thể nào. Kraken không đưa ra bất kỳ tuyên bố hoặc đảm bảo nào, dù là rõ ràng hay ngụ ý, về tính chính xác, đầy đủ, kịp thời, phù hợp hoặc hợp lệ của bất kỳ thông tin nào như vậy và sẽ không chịu trách nhiệm về bất kỳ lỗi, thiếu sót hoặc chậm trễ nào trong thông tin này hoặc bất kỳ mất mát, thương tích hoặc thiệt hại nào phát sinh từ việc hiển thị hoặc sử dụng thông tin này. Kraken không và sẽ không tìm cách tăng hoặc giảm giá của bất kỳ tài sản tiền điện tử cụ thể nào mà mình cung cấp. Một số sản phẩm và thị trường tiền điện tử sẽ không được kiểm soát và bạn có thể không được bảo vệ bởi các chương trình bồi thường của chính phủ và/hoặc chương trình bảo vệ theo quy định. Bản chất không thể đoán trước của thị trường tiền điện tử có thể khiến bạn bị mất tiền. Có thể phải nộp thuế đối với bất kỳ khoản lợi nhuận nào và/hoặc bất kỳ sự gia tăng nào về giá trị tài sản tiền điện tử của bạn và bạn nên tìm lời khuyên độc lập về tình trạng đóng thuế của mình. Có thể áp dụng hạn chế về mặt địa lý.