Bagaimana transaksi mata wang kripto berfungsi?

Mata wang kripto ialah bentuk nilai digital tulen, bebas daripada kawalan mana-mana individu, syarikat atau kerajaan.  

Berbeza dengan mata wang tradisional, iaitu baki akaun digital anda boleh ditebus untuk nota fizikal, transaksi mata wang kripto pula hanya entri data yang direkodkan pada lejar yang tidak boleh diubah, yang dirujuk sebagai rantaian blok.

Pada rantaian blok popular seperti Bitcoin, Ethereum dan Algorand, tiada mata wang kripto yang sebenarnya dipindahkan antara individu. Sebaliknya, data pemilikan yang berkaitan dengan dompet kripto kedua-dua pihak dikemas kini pada rantaian blok setiap kali transaksi diproses.

Teknologi rantaian blok membolehkan transaksi jenis ini dicadangkan, diproses dan direkodkan oleh rangkaian sukarelawan global – yang dipanggil “nod.” Komputer-komputer ini bekerjasama untuk memastikan hanya transaksi yang sah diselesaikan dan disimpan secara tidak boleh diubah pada lejar.

Sebelum meneliti proses langkah demi langkah dalam penciptaan, penyiaran, pengesahan, dan pemprosesan kripto, elemen individu yang terlibat dalam menjadikan jenis transaksi perangkai padan ini berlaku perlu difahami.

Tiga komponen utama diperlukan untuk melengkapkan pembayaran kripto:

• Dompet mata wang kripto
• Rangkaian rantaian blok
• Mata wang kripto untuk membayar transaksi rantaian blok/yuran gas

Dompet kripto boleh diklasifikasikan secara luas kepada dompet panas atau dompet sejuk, bergantung kepada sama ada ia sentiasa disambungkan ke Internet atau tidak. 

Dompet panas ialah perisian yang dimuat turun ke komputer meja, telefon bimbit atau peranti pintar lain. Dompet ini sentiasa disambungkan ke Internet dan membolehkan pengguna menerima dan memindahkan dana dengan cepat. 

Dompet sejuk ialah peranti perkakasan seperti pemacu USB khusus yang perlu disambungkan secara manual ke peranti pintar untuk membuat atau menerima pemindahan. Berbeza dengan dompet panas, dompet sejuk tidak mengekalkan sambungan tetap ke Internet. Walaupun ramai merasakan dompet sejuk lebih sukar digunakan berbanding dompet panas, dompet sejuk dianggap sebagai jauh lebih selamat.

Berbeza dengan duit kertas dalam dompet tunai anda, mata wang kripto sebenarnya tidak disimpan dalam dompet mata wang kripto. 

Pegangan mata wang kripto direkodkan pada rantaian blok, dan akses kepada dana tersebut dikawal menggunakan dompet. Dompet kripto menyimpan alamat yang digunakan untuk berinteraksi dengan dana yang diperuntukkan pada rantaian blok. Jika kunci hilang, akses kepada mana-mana dana yang berkaitan dengan dompet tersebut juga hilang.

Setiap dompet kripto mempunyai kunci awam dan peribadi yang unik. Kunci ialah bahagian penting dalam dompet kripto dan digunakan untuk: 

• Pembuktian pemilik dana di rantaian blok
• Tandatangan dan luluskan transaksi keluar secara digital
• Cipta alamat dompet yang boleh dilihat secara umum

Kunci dompet awam dan peribadi dihubungkan secara matematik menggunakan sejenis formula kriptografi sehala. Kunci peribadi digunakan untuk mencipta kunci awam. Kriptografi Curve Elliptic (ECC) ialah salah satu kaedah kriptografi kunci awam utama yang digunakan untuk menghasilkan kunci bagi dompet kripto, termasuk semua dompet Bitcoin. 

Jika anda berminat untuk mengetahui lebih lanjut, anda boleh membaca artikel di Pusat Pembelajaran Kraken Bagaimana mata wang kripto menggunakan kriptografi?

Ciri yang menjadikan kunci ini selamat ialah hanya orang yang memegang kunci peribadi boleh mencipta kunci awam dan membuktikan pemilikan dana yang berkaitan dengan dompet. Kriptografi menjadikannya hampir mustahil untuk meneka kunci peribadi hanya daripada kunci awam.

Berikut ialah contoh untuk menggambarkan konsep ini. Bayangkan anda mempunyai nombor dengan sejuta digit. Daripada nombor sejuta digit ini, anda perlu mengenal pasti sepasang nombor tertentu yang ditambah bersama untuk membentuk nombor ini. Usaha mencari kombinasi yang betul akan mengambil banyak percubaan dan kesilapan kerana semua kemungkinan penyelesaian yang ada bagi masalah ini. 

Namun, setelah penyelesaian ditemui, sesiapa sahaja di dunia dapat mengesahkan dengan mudah bahawa anda telah menemui jawapan yang betul. Lagipun, perkara yang perlu dilakukan hanyalah menambah nombor-nombor tersebut dan memeriksa sama ada nombor berkenaan sepadan dengan nombor yang mempunyai sejuta digit itu.

Kesukaran dalam mencari penyelesaian ini, tetapi kemudahan memeriksa penyelesaian setelah ia ditemui, ialah teras kepada transaksi kripto. Penggunaan kriptografi ini ialah perkara yang membolehkan transaksi kripto beroperasi — dengan boleh dipercayai, selamat dan menjimatkan kos.

ECC pergi lebih jauh dengan menggunakan sistem kompleks terdiri daripada garis yang bersilang menerusi sejenis lengkung khas pada graf. Setiap kali ia melintasi lengkung tersebut, garis itu mengubah haluan secara tegak, dan seterusnya. Kunci awam, dalam kes ini, ialah titik pertama dan terakhir yang dilalui garis itu setelah beberapa kali yang dirahsiakan.

Kunci peribadi, dalam kes ini, ialah jumlah langkah rahsia yang diambil untuk bergerak dari titik A ke titik akhir pada lengkung.

Selain daripada kunci awam dan kunci peribadi, terdapat juga alamat dompet kripto.

Alamat ini dicipta dengan mengambil kunci awam (yang sebenarnya dicipta daripada kunci peribadi) dan menjalankannya menerusi algoritma penghasilan hash kriptografi. Proses ini adalah satu lagi jenis algoritma matematik sehala yang mengambil sebarang input dan mengubahnya menjadi rentetan kod alfanumerik tetap yang dipanggil “hash.” 

Kod hash dikatakan “unik” dan “berketentuan.” Hal ini bermakna setiap input menghasilkan kod hash yang benar-benar unik yang mempunyai nilai yang sama setiap kali ia dijalankan melalui algoritma. 

Sama seperti kunci awam dan peribadi, adalah mustahil untuk melihat hash dan mengetahui input yang menciptanya.

Hash ini, yang berfungsi sebagai alamat dompet kripto, ialah butiran yang dikongsi untuk menerima transaksi masuk mata wang kripto.

Dompet panas menyimpan kunci dompet itu secara dalam talian dalam perisian dompet itu sendiri. 

Walaupun dompet ini membolehkan pengguna menghantar dan menerima transaksi dengan lancar, dompet ini juga terdedah kepada serangan penjenayah siber.

Kunci peribadi dan awam dompet sejuk disimpan secara luar talian dalam peranti fizikal.

Ciri ini menjadikan serangan dalam talian terhadap dompet sejuk hampir mustahil untuk berlaku. Walau bagaimanapun, kekurangannya adalah setiap kali pengguna ingin membuat pemindahan, mereka perlu menyambungkan dompet sejuk mereka ke komputer atau peranti pintar.

Bagi pemegang jangka panjang yang jarang berdagang, hal ini bukanlah masalah besar. Namun, bagi pedagang yang lebih aktif, yang sering memindahkan dana antara alamat yang berbeza mungkin menganggap langkah keselamatan tambahan ini sebagai menyusahkan.

Jika anda ingin mengetahui lebih lanjut tentang pelbagai kelebihan dan kekurangan kaedah penyimpanan kripto, lihat artikel Pusat Pembelajaran Kraken Bagaimana cara menyimpan kripto dengan selamat.

Rantaian blok ialah sejenis teknologi lejar teragih. Secara ringkas, rantaian blok ialah sistem untuk merekod data yang diurus dan dikendalikan oleh komuniti terbuka dan bukannya oleh satu pihak tunggal.

Sesiapa sahaja di dunia boleh menyertai pengendalian rangkaian rantaian blok awam, asalkan mereka mempunyai akses kepada Internet dan peranti pintar. Kebanyakan rangkaian rantaian blok mengambil langkah untuk "mendesentralisasi" platform dengan memastikan bahawa tiada individu tunggal atau pihak berkuasa pusat yang boleh mengawal lejar rantaian blok.

Individu yang secara sukarela mendedikasikan masa untuk menjadi peserta aktif dalam rangkaian rantaian blok dikenali sebagai “nod.” Nod boleh melakukan pelbagai tugas, daripada mengekalkan sejarah transaksi penuh hingga melaksanakan tugas penting pengesahan data.

Rantaian blok boleh dianggap sebagai satu rentetan kotak maya (atau "blok"), dan setiap kotak mengandungi sejumlah data. Bagi rangkaian mata wang kripto, data dalam kotak-kotak ini kebanyakannya ialah maklumat transaksi – siapa yang telah memindahkan apa, kepada siapa dan pada waktu bila. 

Apabila transaksi baru disiarkan ke rangkaian, blok baru mesti dicipta, diisi dengan data baru, disahkan dan ditambahkan ke rantai. 

Semua blok yang ditambahkan ke rantaian blok adalah kekal dan tidak boleh diubah, bermakna adalah mustahil untuk kembali ke belakang dan mengubah maklumat yang disimpan dalam blok yang siap. Inilah sebab yang menyebabkan peranan pengesahan data adalah sangat penting. Sebarang data transaksi mesti disahkan secara sebulat suara oleh semua nod dalam rangkaian untuk memastikan bahawa hanya transaksi yang sah diproses. 

Oleh kerana tiada pihak berkuasa tunggal yang menguruskan rangkaian, sistem automatik digunakan untuk memastikan semua nod bersetuju dengan data baru yang akan dimasukkan ke dalam rantaian blok. Sistem ini, yang dikenali sebagai perlombongan pada rangkaian rantaian blok seperti Bitcoin, direka untuk menghalang agen berniat jahat daripada merosakkan rangkaian dengan transaksi yang tidak sah.

Sistem ini dikenali sebagai mekanisme konsensus.

Walaupun rantaian blok yang berbeza menggunakan jenis mekanisme konsensus yang berbeza, semua rantaian blok ini berusaha untuk mencapai matlamat yang sama — mengekalkan maklumat yang tepat mengenai pemilikan dan transaksi.

Bukti kerja dan bukti pegangan ialah sistem yang paling lazim digunakan dalam mata wang kripto.

Sebagai pampasan kepada nod atas usaha nod tersebut, semua pengguna kripto dikehendaki membayar yuran transaksi untuk memproses pembayaran mereka, kadang-kadang dikenali sebagai yuran gas.

Pembayaran menampung kos pengiraan yang berkaitan dengan menjalankan nod dan memberi insentif kewangan kepada nod untuk terus beroperasi dalam rangkaian.

Yuran boleh berbeza-beza bergantung kepada rantaian blok, serta tahap kesesakan rangkaian pada masa itu.

Dalam beberapa kes, pengguna boleh menambah tip kepada yuran transaksi bagi menggalakkan pengesah untuk mengutamakan pembayaran mereka berbanding yang lain dalam barisan.

Mari kita lihat bagaimana pembayaran berfungsi dari awal hingga akhir setelah komponen yang membentuk proses transaksi kripto difahami dengan jelas.

Proses di bawah adalah khusus untuk rangkaian Bitcoin — beberapa butiran terperinci mungkin berbeza sedikit pada rangkaian rantaian blok lain, seperti Ethereum, Ripple atau Solana. 

Hampir semua langkah yang disenaraikan di bawah dilaksanakan secara automatik oleh kod asas protokol Bitcoin dan nod rangkaian. Perkara yang pengguna Bitcoin perlu lakukan adalah memasukkan jumlah kripto yang ingin dihantar, menyalin dan menampal alamat dompet awam penerima, dan hantar.

Proses menghantar transaksi terdiri daripada tiga fasa:

1. Melakukan transaksi
2. Menyiarkan
3. Penyelesaian

Di bawah ialah contoh pelbagai langkah yang berlaku di rantaian blok Bitcoin. Proses inilah yang membolehkan bitcoin beroperasi sebagai sistem wang elektronik secara perangkai padan.

Kita anggap Ben sudah melalui proses untuk membeli bitcoin dan sekarang ingin menghantar 1 bitcoin (BTC) kepada Olivia. Ben boleh menghantar unit-unit kecil bitcoin yang dipanggil satoshi, tetapi kita akan menggunakan satu bitcoin penuh sebagai contoh untuk memudahkan pemahaman.

1. Olivia menghantar alamat dompet awamnya kepada Ben.
2. Ben mengambil alamat dompet awam Olivia dan mencipta mesej transaksi yang mengandungi maklumat tentang transaksi yang dimaksudkan (lokasi asal bitcoin Ben, ke mana bitcoin itu pergi, berapa banyak baki yang perlu dikembalikan kepada Ben dalam bentuk UTXO dan berapa jumlah yuran yang dilampirkan).
3. Mesej transaksi ini diproses melalui algoritma penghasilan hash kriptografi untuk mengurangkannya kepada kod unik dengan panjang tetap.
4. Ben menyulitkan kod hash yang dihasilkan dengan kunci peribadinya untuk mencipta tandatangan digital bagi transaksi tersebut. Dengan melakukan perkara ini, Ben membuktikan kepada Olivia dan rangkaian rantaian blok bahawa dia telah menghantar transaksi dan ia tidak diubah semasa dalam perjalanan.
5. Ben menghantar mesej transaksi asal dan tandatangan digital kepada Olivia.
6. Olivia menyahsulitkan tandatangan digital menggunakan kunci awam Ben, mendedahkan hash mesej transaksi.
7. Olivia kemudian menjalankan mesej transaksi asal melalui algoritma penghasilan hash kriptografi yang sama untuk menghasilkan hash, dan membandingkannya dengan nilai hash yang didedahkan dalam langkah di atas.
8. Kedua-dua hash tersebut mestilah sama, membuktikan bahawa Ben telah menghantar transaksi dan ia tidak rosak semasa dalam perjalanan. Sebarang perubahan dalam butiran transaksi akan menghasilkan hash yang sama sekali berbeza dan menunjukkan kepada rangkaian bahawa seseorang telah cuba mengubah transaksi.

Apabila Olivia dapat mengesahkan bahawa transaksi yang dihantar dari Ben sah, ia mesti disiarkan kepada rangkaian supaya semua nod dapat mengesahkan maklumat ini.

1. Mesej transaksi dan tandatangan digital pada mulanya dihantar sehingga lapan nod. Setiap nod kemudian menyampaikan maklumat itu kepada sehingga tujuh nod lain dalam rangkaian.
2. Ini berterusan sehingga setiap nod dalam rangkaian rantaian blok menerima dan mengesahkan transaksi secara bebas.
3. Setelah disahkan oleh semua nod dalam rangkaian, transaksi yang tertunda/tidak disahkan disimpan dalam sesuatu yang dipanggil mempool – singkatan untuk kumpulan memori (memory pool).

Bergantung kepada jenis mekanisme konsensus yang digunakan oleh rantaian blok asas, satu nod pengesah tunggal dipilih untuk mencadangkan blok baharu yang dipenuhi dengan transaksi dari mempool.

Bagi pengesah bukti kerja, setelah pengesah yang berjaya dipilih dari proses perlombongan, nod lain dalam rangkaian mesti terlebih dahulu mengesahkan mereka memenangi pertandingan penghasilan hash sebelum boleh mencadangkan blok baharu. Jika anda ingin mengetahui lebih lanjut tentang proses ini, anda boleh membaca artikel Pusat Pembelajaran Kraken Apakah perlombongan Bitcoin?

Setelah blok yang mengandungi transaksi Ben kepada Olivia ditambah ke dalam rantaian blok, ia akan dianggap sebagai transaksi yang disahkan secara tunggal. Transaksi Ben akan mendapat pengesahan tambahan bagi setiap blok yang ditambahkan ke dalam rantaian blok selepas blok ini. Pusingan pengesahan tambahan membantu meningkatkan kepastian mengenai ketepatan transaksi dalam rangkaian.

Walaupun beberapa dompet kripto akan menganggap transaksi berjaya selepas satu pengesahan, dompet lain - seperti dompet Bitcoin - lazimnya memerlukan sehingga enam pengesahan. Dengan masa blok bitcoin sebanyak satu blok bagi setiap sepuluh minit, enam pengesahan boleh mengambil masa sekitar satu jam untuk mencapai penyelesaian penuh.

Setelah anda mengetahui bagaimana transaksi mata wang kripto berfungsi, adakah anda bersedia untuk mengambil langkah seterusnya dalam perjalanan kripto anda?

Klik butang di bawah untuk mencipta akaun anda dan membeli kripto di Kraken hari ini!